კვლევის შესახებ
ცერულოპლაზმინი (Ceruloplasmin, CP) არის ღვიძლში წარმოქმნილი ცილა (გლიკოპროტეინი), რომელიც სისხლში ატარებს სპილენძს ორგანიზმის იმ ნაწილებამდე, რომლებსაც ის სჭირდებათ.
ცერულოპლაზმინი წარმოადგენს სისხლში სპილენძის მთავარ მატარებელ ცილას – მასთან დაკავშირებულია სისხლში მოცირკულირე სპილენძის უდიდესი ნაწილი (დაახლოებით 90%). გარდა ამისა, ცერულოპლაზმინი მონაწილეობს რკინის ცვლაში და მიეკუთვნება ანთების მწვავე ფაზის ცილებს.
ცერულოპლაზმინის განსაზღვრა საშუალებას იძლევა შეფასდეს ორგანიზმში სპილენძის ცვლის მდგომარეობა.
ცერულოპლაზმინის ტესტი ყველაზე ხშირად გამოიყენება ვილსონის დაავადების – სპილენძის ცვლის იშვიათი მემკვიდრული დარღვევის – დიაგნოსტიკისთვის, სხვა ტესტებთან ერთად. ვილსონის დაავადება იწვევს ღვიძლში, თავის ტვინსა და სხვა ორგანოებში სპილენძის მავნე დაგროვებას. ცერულოპლაზმინი ასევე ფასდება სპილენძის დეფიციტის ეჭვის შემთხვევაში.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ვილსონის დაავადების ეჭვი (სპილენძის ცვლის მემკვიდრული დარღვევა);
• გაურკვეველი მიზეზის ღვიძლის დაავადება, განსაკუთრებით ახალგაზრდა ასაკში;
• ნევროლოგიური სიმპტომები ღვიძლის დაზიანების ფონზე (ტრემორი, კოორდინაციის დარღვევა, მეტყველების ცვლილება);
• ფსიქიატრიული სიმპტომები ან ქცევითი ცვლილებები გაურკვეველი მიზეზით;
• ვილსონის დაავადების ოჯახური ანამნეზის მქონე პირების გამოკვლევა;
• სპილენძის დეფიციტის ეჭვი (ანემია, არასრულფასოვანი კვება, მალაბსორბცია);
• თვალში კაიზერ-ფლაიშერის რგოლის გამოვლენა;
• სპილენძის ცვლის დარღვევების მკურნალობის ეფექტიანობის მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
ცერულოპლაზმინის დაბალი დონე შესაძლოა მიუთითებდეს, რომ ორგანიზმი ვერ იყენებს სპილენძს სათანადოდ და გვხვდება შემდეგ შემთხვევებში:
• ვილსონის დაავადება – თუმცა ამ დაავადებისას ცერულოპლაზმინის დონე ზოგჯერ ნორმის ფარგლებშიც რჩება;
• მენკესის სინდრომი (სპილენძის ცვლის იშვიათი მემკვიდრული დარღვევა);
• ღვიძლის მძიმე დაავადება;
• თირკმლის დაავადება, ცილის დაკარგვასთან დაკავშირებული მდგომარეობები (ნეფროზული სინდრომი);
• სპილენძის დეფიციტი არასრულფასოვანი კვების ან მალაბსორბციის გამო.
ცერულოპლაზმინის მაღალი დონე შესაძლოა დაკავშირებული იყოს:
• ინფექციასთან, ანთებასთან ან ქსოვილის დაზიანებასთან (ცერულოპლაზმინი მწვავე ფაზის ცილაა);
• ორსულობასთან, ესტროგენის შემცველი მედიკამენტებისა და ორალური კონტრაცეპტივების მიღებასთან;
• რევმატოიდულ ართრიტთან;
• ზოგიერთ ონკოლოგიურ დაავადებასთან (მაგ., ლეიკემია, ჰოჯკინის ლიმფომა).
მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ ცერულოპლაზმინის მაღალი დონე ყოველთვის არ ნიშნავს მკურნალობის საჭიროებას. ცერულოპლაზმინის ტესტი დამოუკიდებლად ვერ ადგენს დიაგნოზს – მისი შედეგი ფასდება სისხლსა და შარდში სპილენძის მაჩვენებლებთან, ასევე სიმპტომებსა და ოჯახურ ანამნეზთან ერთად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სპილენძის განსაზღვრა შრატში (Copper, Serum);
• სპილენძის განსაზღვრა შარდში (Copper, Urine);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• ალანინამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (ALT/GPT);
• ასპარტატამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (AST/GOT);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• კოაგულოგრამა (PT, PI, INR, aPTT, Fibrinogen);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Ceruloplasmin Test
• ncbi.nlm.nih.gov - New tools for Wilson's disease diagnosis
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.