კვლევის შესახებ
ადამიანის ჰერპესვირუსი 6 და 7 (HHV-6/HHV-7) არის ჰერპესვირუსების ოჯახის წარმომადგენელი, ორჯაჭვიანი დნმ-ის შემცველი ვირუსები, რომლებიც ფართოდ არის გავრცელებული პოპულაციაში – ადამიანების აბსოლუტური უმრავლესობა ინფიცირდება ადრეულ ბავშვობაში.
HHV-6 (განსაკუთრებით ქვეტიპი HHV-6B) ბავშვთა ასაკის გავრცელებული დაავადების – გარდამავალი ეგზანთემის (Roseola infantum, „მეექვსე დაავადება“) – ძირითადი ეტიოლოგიური ფაქტორია, რომელიც ვლინდება მაღალი ფებრილური ტემპერატურით და შემდგომი მაკულოპაპულური გამონაყარით. HHV-7 კლინიკურად მსგავს, თუმცა ხშირად უფრო მსუბუქ სურათს იწვევს.
პირველადი ინფექციის შემდეგ ვირუსი ორგანიზმში პერსისტირებს ლატენტურ (მიძინებულ) მდგომარეობაში მთელი სიცოცხლის განმავლობაში. იმუნური სისტემის ღრმა დაქვეითებისას (მაგ. ჰემატოპოეზური ღეროვანი უჯრედების ან სოლიდური ორგანოს ტრანსპლანტაციის შემდეგ, ქიმიოთერაპიის ან აივ-ინფექციის ფონზე) შესაძლოა მოხდეს ვირუსის რეაქტივაცია, რაც იწვევს მძიმე გართულებებს: ენცეფალიტს, პნევმონიტს, ჰეპატიტს, მიელოსუპრესიას.
ვირუსის დნმ-ის დეტექცია პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციის (PCR) მეთოდით წარმოადგენს აქტიური ვირუსული რეპლიკაციის ან რეაქტივაციის გამოვლენის ყველაზე მგრძნობიარე და სპეციფიკურ მეთოდს. ანტისხეულების (სეროლოგიური) კვლევისგან განსხვავებით, PCR უშუალოდ ავლენს ვირუსის გენეტიკურ მასალას და უფრო ზუსტად ასახავს მიმდინარე ინფექციურ პროცესს.
PCR მეთოდი მიჩნეულია აქტიური HHV-6/HHV-7 ინფექციის დიაგნოსტიკის სარეკომენდაციო (უპირატეს) მეთოდად, განსაკუთრებით იმუნოსუპრესირებულ პაციენტებში.
CITO აღნიშნავს კვლევის დაჩქარებულ (გადაუდებელ) რეჟიმს, რაც კრიტიკულად მნიშვნელოვანია გადაუდებელ კლინიკურ სიტუაციებში, მძიმე იმუნოსუპრესიის ან ტრანსპლანტაციის შემდგომ პერიოდში.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ორგანოთა ან ძვლის ტვინის (ჰემოპოეზური ღეროვანი უჯრედების) ტრანსპლანტაციის შემდგომი მონიტორინგი;
• იმუნოსუპრესირებულ პაციენტებში აუხსნელი ცხელება, გამონაყარი ან ზოგადი მდგომარეობის გაუარესება;
• ვირუსის რეაქტივაციის ეჭვი (ენცეფალიტი, კრუნჩხვები, ცნობიერების დარღვევა, მეხსიერების გაუარესება);
• პნევმონიტის, ჰეპატიტის ან ძვლის ტვინის დათრგუნვის გამოურკვეველი მიზეზი იმუნოკომპრომისულ პაციენტებში;
• გრაფტის (გადანერგილი ორგანოს) უარყოფის ან ფუნქციის გაუარესების შეფასება;
• ახალშობილებსა და მცირეწლოვან ბავშვებში ხანგრძლივი მაღალი სიცხე ან კრუნჩხვები;
• აივ-ინფიცირებულ ან სხვა იმუნოდეფიციტის მქონე პაციენტებში ვირუსული გართულებების ეჭვი.
ინტერპრეტაცია
დადებითი შედეგი (ვირუსის დნმ აღმოჩენილია) შესაძლოა მიუთითებდეს:
• პირველად აქტიურ HHV-6/HHV-7 ინფექციაზე;
• ლატენტური ვირუსის რეაქტივაციაზე, განსაკუთრებით იმუნოსუპრესიის ფონზე;
• ვირუსთან დაკავშირებულ გართულებებზე (ენცეფალიტი, პნევმონიტი, ჰეპატიტი) - კლინიკურ სურათთან ერთად შეფასებისას.
გასათვალისწინებელია, რომ HHV-6/HHV-7-ის დნმ ზოგჯერ შესაძლოა აღმოჩნდეს ლატენტური ინფექციის ფონზეც, აქტიური დაავადების გარეშე. ცალკეულ ადამიანებში HHV-6 ინტეგრირებულია უჯრედის ქრომოსომაში (ე.წ. ciHHV-6), რაც იწვევს დნმ-ის მუდმივად მაღალ დონეს ნამდვილი აქტიური ინფექციის გარეშე - ამის გასარჩევად შესაძლოა საჭირო გახდეს რაოდენობრივი (ვირუსული დატვირთვის) კვლევა.
უარყოფითი შედეგი (ვირუსის დნმ არ აღმოჩენილა) ჩვეულებრივ მიუთითებს:
• ნიმუშის აღების მომენტში აქტიური ან რეაქტივირებული ინფექციის არარსებობაზე.
უარყოფითი შედეგი სრულად არ გამორიცხავს ინფექციას - ვირუსის დონე შესაძლოა იყოს გამოვლენის ზღურბლს ქვემოთ, ან ვირუსი ლოკალიზებული იყოს სხვა ქსოვილში (მაგ. ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში, რა დროსაც სასურველია ლიქვორის გამოკვლევა).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgM);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgG);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Human Herpesvirus-6 A and B DNA Detection and Quantification, PCR
• ncbi.nlm.nih.gov - Human Herpesvirus 6 (StatPearls)
• ncbi.nlm.nih.gov - A multiplex real-time PCR quantitation of human herpesvirus-6, 7, 8
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
