პროტეინი C-ის დაბალი მაჩვენებელი (აქტივობა) მიუთითებს მის დეფიციტზე, რაც ზრდის თრომბოემბოლიური გართულებების რისკს.

პროტეინი C-ის დონე იკლებს შემდეგი მდგომარეობების დროს:

მემკვიდრული (გენეტიკური) დეფიციტი:

• თანდაყოლილი პროტეინი C-ის დეფიციტი (PROC გენის მუტაცია) - ჰეტეროზიგოტური (მსუბუქი/ზომიერი) ან ჰომოზიგოტური (მძიმე) ფორმები;

• ჰომოზიგოტური დეფიციტი ახალშობილებში იწვევს პურპურა ფულმინანსს (Purpura fulminans).

შეძენილი (მეორადი) მდგომარეობები:

• მწვავე თრომბოზული პროცესი (პროტეინი C-ის გაძლიერებული მოხმარება);

• ღვიძლის დაავადებები (ციროზი, ჰეპატიტი) - ცილის სინთეზური ფუნქციის დაქვეითება;

• ვიტამინ K-ის დეფიციტი;

• ვარფარინის (ვიტამინ K-ის ანტაგონისტი) მიღება (პროტეინი C ვიტამინ K-ზე დამოკიდებული ცილაა);

• დისემინირებული ინტრავასკულარული კოაგულაცია (DIC) - მოხმარებითი კოაგულოპათია;

• სეფსისი ან მძიმე სისტემური ინფექცია;

• HIV ინფექცია;

• ონკოლოგიური დაავადებები;

• ქიმიოთერაპია (განსაკუთრებით L-ასპარაგინაზა);

• ნეფროზული სინდრომი;

• პოსტოპერაციული პერიოდი;

• ახალშობილებსა და მცირე ასაკის ბავშვებში პროტეინი C-ის დონე ფიზიოლოგიურად დაბალია.

პროტეინი C-ის დონე იმატებს:

• ხანდაზმულ ასაკში - ფიზიოლოგიური მატება;

• ორსულობის დროს;

• პროტეინი C-ის მომატებული მაჩვენებელი კლინიკურად ნაკლებად ინფორმაციულია.

დიაგნოზის ვერიფიკაციისთვის რეკომენდებულია:

• კვლევის განმეორება მინიმუმ 2-ჯერ, მწვავე თრომბოზული ეპიზოდიდან 3-6 თვის შემდეგ;

• ანტიკოაგულანტური თერაპიის შეწყვეტიდან მინიმუმ 2 კვირის შემდეგ (პირდაპირი ორალური ანტიკოაგულანტების (DOAC) შემთხვევაში - 48-72 საათი, ექიმთან კონსულტაციით);

• დიფერენციალური დიაგნოსტიკა მემკვიდრულ და შეძენილ დეფიციტს შორის - გენეტიკური ტესტირებით (PROC გენი) და ოჯახური სკრინინგით.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.

• თავისუფალი პროტეინ S-ის განსაზღვრა სისხლში (Free Protein S);

• ანტითრომბინ III-ის განსაზღვრა სისხლში (AT III);

• მგლურას ანტიკოაგულანტის განსაზღვრა სისხლში (Lupus anticoagulant, LA);

• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);

• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);

• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β -2 Glycoprotein IgG);

• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β -2 Glycoprotein IgM);

• ფაქტორი V Leiden-ის მუტაცია;

• პროთრომბინის გენის (G20210A) მუტაცია;

• ჰომოცისტეინის განსაზღვრა სისხლში (HCY);

• პროთრომბინის დროის განსაზღვრა სისხლში (PT);

• აქტივირებული ნაწილობრივი თრომბოპლასტინის დრო (aPTT);

• ფიბრინოგენის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Fibrinogen);

• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);

• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR).

გამოყენებული წყაროები:

• medlineplus.gov - Protein C and Protein S Tests

• ncbi.nlm.nih.gov - Protein C Deficiency (StatPearls)

• mayocliniclabs.com - Protein C Activity, Plasma

• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;

• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;

• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.