კვლევის შესახებ
რეზუს ანტისხეულების განსაზღვრა (Anti-Rh) არის ლაბორატორიული კვლევა, რომელიც ეხმარება ორგანიზმში რეზუს-ფაქტორის (Rh) საწინააღმდეგო იმუნური ანტისხეულების არსებობის გამოვლენას. რეზუს-ფაქტორი არის ცილოვანი ანტიგენი, რომელიც ნორმაში მდებარეობს ერითროციტების ზედაპირზე ადამიანების უმეტესობაში (Rh-დადებითები). თუ აღნიშნული ანტიგენი არ არის, პიროვნება Rh-უარყოფითია.
რეზუს ანტისხეულები წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც Rh-უარყოფითი პიროვნება შეხვდება Rh-დადებით სისხლს (მაგალითად, ორსულობის, მშობიარობის, აბორტის, საშვილოსნოსგარე ორსულობის, ტრავმის ან არასწორი სისხლის გადასხმის შედეგად). ეს ანტისხეულები ძირითადად IgG ტიპისაა და შეუძლიათ გადაკვეთონ პლაცენტა, რის გამოც წარმოადგენენ ნაყოფისა და ახალშობილის ჰემოლიზური დაავადების (HDFN) ძირითად მიზეზს.
კვლევა ფართოდ გამოიყენება ანტენატალურ პერიოდში ანტისხეულების სკრინინგისთვის Rh-უარყოფით ორსულებში, ასევე ანტი-D იმუნოგლობულინის (RhoGAM) პროფილაქტიკის მიზანშეწონილობის შეფასებისთვის.
Anti-Rh-ის გამოვლენა ორსულობის პერიოდში მიუთითებს მომატებულ რისკზე ნაყოფისთვის და მოითხოვს მკაცრ მონიტორინგსა და სპეციალისტის ჩართულობას.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• Rh-უარყოფითი ორსულის სკრინინგი (ჩვეულებრივ ორსულობის I და III ტრიმესტრში);
• ანტი-D პროფილაქტიკის (RhoGAM) ჩატარების შემდგომი მონიტორინგი;
• ნაყოფისა და ახალშობილის ჰემოლიზური დაავადების (HDFN) ეჭვი;
• წინა ორსულობების დროს Rh-სენსიბილიზაციის ანამნეზი;
• Rh-უარყოფითი ქალის შემთხვევაში — აბორტი, ექტოპიური ორსულობა, მუცლის ტრავმა, ინვაზიური ანტენატალური პროცედურები (ამნიოცენტეზი, ქორიონული ხაოების ბიოფსია);
• სისხლის გადასხმის შემდგომი მონიტორინგი (განსაკუთრებით Rh-შეუთავსებლობის შემთხვევაში);
• ახალშობილში სიყვითლის ან ანემიის გამოვლენისას — დედის ანტისხეულების შესაფასებლად.
ინტერპრეტაცია
Anti-Rh-ის დადებითი (გამოვლენილი) შედეგი მიუთითებს, რომ ორგანიზმს უკვე აქვს რეზუს-ანტისხეულები. ეს შესაძლოა გამოწვეული იყოს შემდეგი მიზეზებით:
• წინა ორსულობის შედეგად სენსიბილიზაცია (Rh-უარყოფითი დედა და Rh-დადებითი ნაყოფი);
• წინა ჰემოტრანსფუზია Rh-შეუთავსებელი სისხლით;
• ანამნეზში აბორტი, მუცლის ტრავმა ან ექტოპიური ორსულობა;
• ანტი-D პროფილაქტიკის (RhoGAM) მიღების შემდგომი მდგომარეობა (გარდამავალი დადებითი შედეგი);
• ანტენატალური ინვაზიური პროცედურები (ამნიოცენტეზი, ქორიონული ხაოების ბიოფსია).
მიმდინარე ორსულობის დროს ანტი-Rh-ის გამოვლენა მიუთითებს ნაყოფისთვის ჰემოლიზური დაავადების (HDFN) რისკზე. შესაძლოა განვითარდეს ნაყოფის ანემია, ჰიდროპსი, ხოლო ახალშობილში - სიყვითლე, ანემია და, მძიმე შემთხვევებში, ბირთვული სიყვითლე (კერნიქტერუსი).
Anti-Rh-ის უარყოფითი (გამოვლენილი არ არის) შედეგი მიუთითებს, რომ ორგანიზმს რეზუს-ანტისხეულები არ აქვს და სენსიბილიზაცია არ მომხდარა. Rh-უარყოფითი ორსულის შემთხვევაში მნიშვნელოვანია ანტი-D პროფილაქტიკის (RhoGAM) დროული ჩატარება სენსიბილიზაციის თავიდან ასაცილებლად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის ჯგუფისა და რეზუს-ფაქტორის განსაზღვრა (ABO/Rh);
• რეზუს-ფაქტორის სუსტი D ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (weak D);
• კუმბსის პირდაპირი რეაქცია (DAT);
• ერითროციტების საწინააღმდეგო IgG კლასის ანტისხეულების სკრინინგი სისხლში;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• რეტიკულოციტების განსაზღვრა სისხლში (RET);
• საერთო ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TBIL);
• არაკონიუგირებული (არაპირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (IBIL);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Rh Incompatibility
• ncbi.nlm.nih.gov - Hemolytic Disease of the Fetus and Newborn (StatPearls)
• mayoclinic.org - Rh factor blood test
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
