კვლევის შესახებ
ბორელიას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები (Borrelia burgdorferi IgG) არის სპეციფიკური ანტისხეულები, რომლებიც წარმოიქმნება ორგანიზმში სპიროქეტა Borrelia burgdorferi-ით ინფიცირების შემდეგ - ლაიმის დაავადების (ბორელიოზის) გამომწვევი აგენტის წინააღმდეგ.
ლაიმის დაავადება არის ტკიპით გადაცემადი ბაქტერიული ინფექცია, რომელიც გადაეცემა ადამიანს ინფიცირებული Ixodes-ის გვარის ტკიპის (ე.წ. შავი ფეხის ან ირმის ტკიპის) კბენით. დაავადება ფართოდ გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, აზიის ზოგიერთ ნაწილში; საქართველოში ბორელიოზის შემთხვევები რეგისტრირდება, განსაკუთრებით - ტყიან, სუბალპურ რეგიონებში.
ლაიმის დაავადებას სამი კლინიკური სტადია აქვს:
• ადრეული ლოკალური სტადია - მიგრირებადი ერითემა (Erythema migrans) ტკიპის კბენის ადგილზე 3-30 დღის შემდეგ;
• ადრეული გავრცელებული სტადია - მრავლობითი ერითემები, ნევროლოგიური (სახის ნერვის დამბლა, რადიკულოპათია), კარდიოლოგიური (ბორელიოზული მიოკარდიტი, AV-ბლოკადა) გამოვლენები;
• გვიანი (ქრონიკული) სტადია - ლაიმის ართრიტი (ჩვეულებრივ - მუხლის სახსრის), ქრონიკული ნევროლოგიური დარღვევები, აკროდერმატიტი.
IgG ანტისხეულები გვიანდელი იმუნური პასუხის მაჩვენებელია და მათი დონე იწყებს მომატებას ინფიცირებიდან 4-6 კვირის შემდეგ, რჩება მაღალი თვეებიდან წლების განმავლობაში, თუნდაც წარმატებული მკურნალობის შემდეგ.
ბორელია IgG ანტისხეულების შეფასება ძირითადად გვიანდელი ან გავრცელებული ლაიმის დაავადების დიაგნოსტიკისთვის გამოიყენება და უნდა ხდებოდეს ორსაფეხურიანი ალგორითმით (ELISA სკრინინგი + დადასტურებითი ვესტერნ-ბლოტი/იმუნობლოტი).
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ლაიმის დაავადების კლინიკური ეჭვი (ანამნეზში ტკიპის კბენა ან ენდემურ ზონაში მოგზაურობა);
• მიგრირებადი ერითემა (Erythema migrans);
• ლაიმის ართრიტი - ერთი ან ცოტა მსხვილი სახსრის ჩართულობით (განსაკუთრებით - მუხლი);
• ნეიროლოგიური სიმპტომები (ფაციალური ნერვის ცალმხრივი ან ორმხრივი დამბლა, რადიკულოპათია, მენინგიტი);
• კარდიოლოგიური სიმპტომები (ბრადიკარდია, AV-ბლოკადა, მიოპერიკარდიტი);
• ქრონიკული მიგრირებადი არტრალგია/მიალგია გაურკვეველი მიზეზით;
• ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი ცნობილი ენდემურ ზონაში ექსპოზიციის ფონზე;
• Acrodermatitis chronica atrophicans (კანის გვიანდელი ფორმა);
• ლაიმის დაავადების მკურნალობის ეფექტიანობის შეფასება (გრძელვადიან მონიტორინგში);
• ეპიდემიოლოგიური სკრინინგი (პროფესიული ექსპოზიცია - ტყის მუშები, ფერმერები, მონადირეები);
• ანამნეზში ეპშტაინ-ბარის ვირუსის ან სიფილისის ცრუ-დადებითი ანტისხეულების შემთხვევაში დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის.
ინტერპრეტაცია
ბორელია IgG ანტისხეულების მაღალი მაჩვენებელი (პოზიტიური) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ლაიმის დაავადების გვიანი (დისემინირებული ან ქრონიკული) სტადია;
• პოსტინფექციური მდგომარეობა (ე.წ. სეროლოგიური ნაკვალევი) - წარმატებული მკურნალობის შემდეგაც კი IgG ანტისხეულები შესაძლოა წლების განმავლობაში დარჩეს მაღალი;
• ლაიმის ნეირობორელიოზი;
• ლაიმის ართრიტი;
• ლაიმის გვიანდელი კარდიოლოგიური ფორმა.
ცრუდადებითი ან არასპეციფიკური IgG მომატება შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგი მდგომარეობების დროს:
• სხვა სპიროქეტოზები (სიფილისი, ლეპტოსპიროზი, ენდემური ბორელიოზები);
• ვირუსული ინფექციები (ეპშტაინ-ბარის ვირუსი, ციტომეგალოვირუსი, HIV);
• Helicobacter pylori-ს ინფექცია (ჯვარედინი რეაქცია);
• აუტოიმუნური დაავადებები (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი);
• პოლიკლონური B-უჯრედული აქტივაცია (მონონუკლეოზი, ქრონიკული ანთება);
• რევმატოიდული ფაქტორის მაღალი ტიტრი.
ბორელია IgG ანტისხეულების უარყოფითი მაჩვენებელი:
• ლაიმის დაავადების არარსებობა;
• ადრეული ლოკალური სტადია (ანტისხეულები ჯერ კიდევ არ წარმოქმნილა - 4-6 კვირამდე);
• იმუნოსუპრესია (ანტისხეულების წარმოქმნის შეფერხება);
• ანტიბიოტიკოთერაპიის ადრეული ჩატარება, რომელმაც აღმოფხვრა ინფექცია სეროკონვერსიამდე.
სრულფასოვანი დიაგნოსტიკისთვის რეკომენდებულია ორსაფეხურიანი ალგორითმი: სკრინინგული ELISA/CLIA-ს კვლევა და დადებითი/სასაზღვრო შედეგის შემთხვევაში - დადასტურებითი იმუნობლოტი (ვესტერნ-ბლოტი).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ბორელიას საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Borrelia burgdorferi IgM);
• Borrelia burgdorferi ვესტერნ-ბლოტი (IgG/IgM, დადასტურებითი);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• რევმატული სინჯები (CRP, RF, ASLO);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• რევმატოიდული ფაქტორის განსაზღვრა სისხლში (RF);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Lyme Disease Tests
• cdc.gov - Lyme Disease Diagnosis and Testing
• ncbi.nlm.nih.gov - Lyme Disease (StatPearls)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.