კვლევის შესახებ
ნაღვლის მჟავები (Bile Acids) არის ნივთიერებები, რომლებსაც ღვიძლი ქოლესტერინისგან წარმოქმნის. ისინი ნაღვლის ბუშტში ინახება და საკვების მირთმევის შემდეგ წვრილ ნაწლავში გამოიყოფა, სადაც ცხიმების მონელებასა და შეწოვაში მონაწილეობს.
ნაწლავში სამუშაოს დასრულების შემდეგ ნაღვლის მჟავები კვლავ შეიწოვება და ღვიძლში ბრუნდება ხელახალი გამოყენებისთვის - ამ პროცესს ენტეროჰეპატური ცირკულაცია ეწოდება.
ჯანმრთელ ადამიანში ღვიძლი სისხლიდან ნაღვლის მჟავებს ეფექტურად გამოყოფს, ამიტომ მათი კონცენტრაცია სისხლში დაბალია. როდესაც ღვიძლის ფუნქცია ირღვევა ან ნაღვლის გადინება ფერხდება (ქოლესტაზი), ნაღვლის მჟავები სისხლში გროვდება და მათი დონე იმატებს.
ნაღვლის მჟავების განსაზღვრა მგრძნობიარე ტესტია ღვიძლის ფუნქციის შესაფასებლად. ის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ორსულობის ინტრაჰეპატური ქოლესტაზის დიაგნოსტიკისთვის - მდგომარეობა, რომლის დროსაც ნაღვლის მჟავები ხშირად ღვიძლის ფერმენტებზე ადრე იმატებს.
ნაღვლის მჟავების დონე ფასდება მხოლოდ კლინიკურ მონაცემებთან და ღვიძლის სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ორსულობის ინტრაჰეპატური ქოლესტაზის ეჭვი (ძლიერი კანის ქავილი, განსაკუთრებით ხელისგულებსა და ფეხისგულებზე, ღამის საათებში);
• ღვიძლის ფერმენტების აუხსნელი ცვლილება;
• ქოლესტაზის (ნაღვლის გადინების დარღვევის) ეჭვი;
• ღვიძლის ფუნქციის შეფასება ქრონიკული ღვიძლის დაავადებების დროს;
• ღვიძლის ფუნქციის ცვლილების ადრეული გამოვლენა, ვიდრე გამოჩნდება უფრო გვიანდელი ნიშნები (მაგ. სიყვითლე);
• ნაღვლის მჟავებით მკურნალობის (მაგ. ურსოდეზოქსიქოლის მჟავა) ეფექტიანობის მონიტორინგი;
• ღვიძლის ქიმიური ან გარემოს ფაქტორებით გამოწვეული დაზიანების შეფასება.
ინტერპრეტაცია
ნაღვლის მჟავების მაღალი მაჩვენებელი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• ორსულობის ინტრაჰეპატური ქოლესტაზი;
• ღვიძლის ციროზი;
• მწვავე და ქრონიკული ჰეპატიტი;
• ქოლესტაზი (ჰეპატობილიარული გადინების დარღვევა, ნაღვლის სადინარის ობსტრუქცია);
• ქოლანგიტი (ნაღვლის სადინარების ანთება);
• კარის ვენის თრომბოზი, ბად-კიარის სინდრომი;
• ვილსონის დაავადება, ჰემოქრომატოზი;
• ღვიძლის ინტოქსიკაცია ან ტოქსიკური დაზიანება.
შედეგის ინტერპრეტაციის თავისებურებები:
• ნაღვლის მჟავების დონე პოსტპრანდიალურ პერიოდში ჯანმრთელ ადამიანში მხოლოდ უმნიშვნელოდ იმატებს, ხოლო ღვიძლის დაავადების დროს - მნიშვნელოვნად;
• ნაწლავური მალაბსორბციის დროს ნაღვლის მჟავების მომატება არ აღინიშნება;
• ბილირუბინის ცვლის მემკვიდრული დარღვევები (მაგ. ჟილბერის სინდრომი) ნაღვლის მჟავების კონცენტრაციას, როგორც წესი, არ ცვლის.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის კლინიკურ მონაცემებთან და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• ტუტე ფოსფატაზის განსაზღვრა სისხლში (ALP);
• გამაგლუტამილტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (gGT);
• საერთო ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TBIL);
• კონიუგირებული (პირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (DBIL);
• საერთო ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TP);
• ალბუმინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (ALB);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Bile Acids, Total, Serum
• ncbi.nlm.nih.gov - Total serum bile acids for the diagnosis of intrahepatic cholestasis of pregnancy
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.