კვლევის შესახებ
ჰისტონის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (Anti-Histone Antibodies, AHA) - აუტოანტისხეულები, რომლებიც მიმართულია ჰისტონების (ბირთვული ცილები, რომლებიც ქრომატინის სტრუქტურის საფუძველს წარმოადგენს) წინააღმდეგ.
ჰისტონის საწინააღმდეგო ანტისხეულები ანტინუკლეარული ანტისხეულების (ANA) ჯგუფს მიეკუთვნება. მათი მთავარი კლინიკური მნიშვნელობა მედიკამენტოზური წითელი მგლურას (Drug-Induced Lupus Erythematosus, DILE) დიაგნოსტიკაა. ეს არის სისტემური წითელი მგლურას მსგავსი შექცევადი სინდრომი, რომელიც გარკვეული სამკურნალო საშუალებების მიღების ფონზე ვითარდება და, როგორც წესი, პრეპარატის შეწყვეტის შემდეგ ალაგდება.
მედიკამენტოზური წითელი მგლურას მქონე პაციენტთა უმეტესობაში ჰისტონის საწინააღმდეგო ანტისხეულები დადებითია, ხოლო ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო ანტისხეულები (anti-dsDNA), როგორც წესი, უარყოფითია. სწორედ ეს კომბინაცია ეხმარება მედიკამენტოზური წითელი მგლურას დიფერენცირებას იდიოპათიური (კლასიკური) სისტემური წითელი მგლურასგან, რომლის დროსაც აღნიშნული ორივე ანტისხეული შეიძლება იყოს დადებითი.
ჰისტონის საწინააღმდეგო ანტისხეულების დადებითობა anti-dsDNA-ის უარყოფითობის ფონზე მედიკამენტოზური წითელი მგლურას დიაგნოსტიკის დამხმარე მარკერია, თუმცა ის დამოუკიდებლად დიაგნოზს ვერ ადასტურებს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მედიკამენტით-გამოწვეული მგლურას ეჭვი (სახსრების ტკივილი, კუნთების ტკივილი, ცხელება, სეროზიტი, დაღლილობა გარკვეული წამლის მიღების ფონზე);
• პრეპარატების მიღება, რომლებიც ცნობილია მგლურას პროვოცირებით (მაგ., ჰიდრალაზინი, პროკაინამიდი, იზონიაზიდი, ზოგიერთი ბიოლოგიური აგენტი);
• იდიოპათიური (კლასიკური) სისტემური წითელი მგლურასა და მედიკამენტით-გამოწვეული მგლურას დიფერენციალური დიაგნოსტიკა;
• ANA-ის დადებითი (ჰომოგენური ფლუორესცენტული) შედეგის შემდგომი დაზუსტება;
• სისტემური წითელი მგლურას მქონე პაციენტებში დამხმარე შეფასება.
ინტერპრეტაცია
ჰისტონის საწინააღმდეგო (Anti-histone) ანტისხეულების დადებითი შედეგი შესაძლოა გამოვლინდეს:
• მედიკამენტით-გამოწვეული მგლურას დროს (განსაკუთრებით anti-dsDNA-ის უარყოფითობის ფონზე) - ეს ყველაზე დამახასიათებელი ასოციაციაა;
• იდიოპათიური სისტემური წითელი მგლურას დროს;
• ცალკეულ შემთხვევაში - რევმატოიდული ართრიტის, სკლეროდერმიისა და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების დროს.
უარყოფითი შედეგი:
• ამცირებს მედიკამენტით-გამოწვეული მგლურას ალბათობას, თუმცა მისი სრულად გამორიცხვა მხოლოდ ამ ტესტით შეუძლებელია, განსაკუთრებით თანამედროვე ბიოლოგიური პრეპარატებით გამოწვეული ფორმების დროს.
შედეგი აუცილებლად ფასდება ANA-სა და anti-dsDNA-ის მაჩვენებლებთან, მიმდინარე მედიკამენტოზურ თერაპიასა და კლინიკურ სურათთან ერთად.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-dsDNA IgG);
• ექსტრაჰირებადი ბირთვული ანტიგენების პანელი (ENA);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Drug-Induced Lupus Erythematosus (StatPearls)
• pubmed.ncbi.nlm.nih.gov - Diagnostic value of antihistone antibodies in DILE
• pmc.ncbi.nlm.nih.gov - A Severe Presentation of Drug-Induced Lupus Erythematosus
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
