კვლევის შესახებ
Enterovirus-ის რნმ-ის აღმოჩენა რეალურ დროში პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციით (Enterovirus RNA Detection by Real-Time PCR) არის მოლეკულური ბიოლოგიური კვლევა, რომელიც გამოიყენება ენტეროვირუსების გენეტიკური მასალის (რნმ) თვისობრივი გამოვლენისთვის სხვადასხვა ბიოლოგიურ ნიმუშში.
ენტეროვირუსები (Enterovirus) წარმოადგენენ პიკორნავირუსების ოჯახის (Picornaviridae) რნმ-ვირუსების დიდ ჯგუფს, რომელშიც შედის 100-ზე მეტი სეროტიპი, მათ შორის - კოქსაკივირუსები (Coxsackievirus A და B ჯგუფი), ექოვირუსები (Echovirus), პოლიოვირუსები (Poliovirus 1, 2, 3), ენტეროვირუსები A-D (EV-A71, EV-D68 და სხვ.), პარექოვირუსები (Parechovirus).
ენტეროვირუსები არიან მრავალი დაავადების გამომწვევები:
• ვირუსული მენინგიტი და ენცეფალიტი - ენტეროვირუსები მწვავე ვირუსული მენინგიტის ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი მიზეზია, განსაკუთრებით - ბავშვებში;
• ხელის, ფეხისა და პირის ღრუს დაავადება (HFMD) - EV-A71, Coxsackievirus A16 და სხვა;
• ჰერპანგინა - Coxsackievirus A;
• პლევროდინია (ბორნჰოლმის დაავადება) - Coxsackievirus B;
• მიოკარდიტი და პერიკარდიტი - Coxsackievirus B (განსაკუთრებით);
• პოლიომიელიტი - Poliovirus (პრაქტიკულად აღმოფხვრილია ვაქცინაციით);
• მწვავე მოშვებული პარალიზი (AFM) - EV-D68 (განსაკუთრებით);
• ნეონატალური სეფსისის მსგავსი სინდრომი;
• ექსანთემები, კონიუნქტივიტი (განსაკუთრებით - მწვავე ჰემორაგიული კონიუნქტივიტი EV-70);
• რესპირაციული ინფექციები.
PCR არის ენტეროვირუსების დიაგნოსტიკის „ოქროს სტანდარტი“ - გამოირჩევა მაღალი მგრძნობელობით, სპეციფიკურობით და სიჩქარით (შედეგი ცნობილია 24 საათში) კულტურალურ მეთოდთან შედარებით, რომელიც დიდ დროს მოითხოვს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მწვავე ვირუსული მენინგიტის და მენინგოენცეფალიტის ეჭვი (განსაკუთრებით - ბავშვებში);
• ლიქვორის ანალიზში ლიმფოციტური პლეოციტოზის გამოვლენა გაურკვეველი ეტიოლოგიით;
• ხელ-ფეხ-პირის დაავადების (HFMD) დიაგნოსტიკა, განსაკუთრებით სიმძიმის ან ეპიდემიის შემთხვევაში;
• ჰერპანგინა - დიფერენციალური დიაგნოსტიკის მიზნით;
• ენტეროვირუსული მიოკარდიტის ან პერიკარდიტის ეჭვი (განსაკუთრებით - ახალგაზრდა მამაკაცებში);
• ნეონატალური სეფსისი-მაგვარი სინდრომი - ცხელება, ლეთარგია, ჰეპატიტი, კოაგულოპათია;
• მწვავე დუნე პარალიზი (AFM) - EV-D68 ეჭვი;
• პოლიომიელიტი - სავარაუდო შემთხვევებში, განსაკუთრებით - ენდემურ რეგიონებში;
• ვირუსული ეტიოლოგიის ექსანთემები (განსაკუთრებით - ბავშვებში);
• ვირუსული ეტიოლოგიის რესპირაციული ინფიცირება - გრიპის ვირუსების და სხვა საერთო რესპირაციული ვირუსების გამორიცხვის შემდეგ;
• მწვავე ჰემორაგიული კონიუნქტივიტი (EV-70, Coxsackievirus A24);
• ენტეროვირუსული ეპიდემიის გავრცელების შემთხვევაში, ეპიდემიოლოგიური მონიტორინგი;
• პოლიომიელიტის ვაქცინაციის შემდგომი მონიტორინგი - ვაქცინასოცირებული პოლიომიელიტური დაავადების ეჭვი (VAPP);
• იმუნოკომპრომისულ პაციენტებში გენერალიზებული ენტეროვირუსული ინფიცირების ეჭვი;
• გრძელვადიანი ცხელება გაურკვეველი ეტიოლოგიით ბავშვებში.
ინტერპრეტაცია
კვლევის უარყოფითი (ნეგატიური) შედეგი - ენტეროვირუსის რნმ-ის არგამოვლენა
მიუთითებს, რომ შემოწმებულ ნიმუშში ენტეროვირუსის რნმ ვერ გამოვლინდა. ეს ჩვეულებრივ გამორიცხავს ენტეროვირუსულ ეტიოლოგიას, თუმცა:
• ნიმუშის სიმცირე ან არასათანადო ტრანსპორტირება შესაძლოა იძლეოდეს ცრუუარყოფით შედეგს;
• ვირუსების გამოყოფა ლიქვორიდან გვიან ფაზაში (>7 დღე სიმპტომების შემდეგ) შემცირებულია;
• გარკვეული PCR-სისტემები შესაძლოა ვერ ფარავდეს ენტეროვირუსების ყველა სეროტიპს;
• კლინიკურად მაღალი ეჭვის შემთხვევაში რეკომენდებულია სხვა ნიმუშის ან მეთოდის გამოყენება (კულტურა, სეროლოგია).
კვლევის დადებითი (პოზიტიური) შედეგი - ენტეროვირუსის რნმ-ის გამოვლენა
ადასტურებს ენტეროვირუსული ინფიცირების არსებობას. ინტერპრეტაცია დამოკიდებულია ნიმუშის ტიპსა და კლინიკურ სცენარზე:
• ლიქვორი - ენტეროვირუსული მენინგიტის ან მენინგოენცეფალიტის უტყუარი დადასტურება;
• სისხლი (პლაზმა) - ენტეროვირუსული ვირემიის გამოვლენა, ხშირად ნეონატალურ სეფსისზე, მიოკარდიტზე ან გენერალიზებულ ინფიცირებაზე მიუთითებს;
• ნახველი / ცხვირ-ხახა / ბრონქოალვეოლარული ჩამორეცხვა - რესპირაციული ენტეროვირუსული ინფიცირება (განსაკუთრებით - EV-D68);
• განავალი / რექტალური ნაცხი - ენტეროვირუსები ხანგრძლივად (კვირები–თვეები) გამოიყოფა განავლით ინფიცირების შემდეგ; ეს არ ნიშნავს აუცილებლად მწვავე ინფიცირებას, ვინაიდან გადატანილი ან უსიმპტომო მატარებლობა შესაძლებელია;
• კანის ვეზიკულის შიგთავსი - ხელი-ფეხი-პირის დაავადების (HFMD) ან ჰერპანგინის შემთხვევაში;
• კონიუნქტივის ნაცხი - მწვავე ჰემორაგიული კონიუნქტივიტი.
მნიშვნელოვანი მახასიათებლები ინტერპრეტაციისთვის:
• ენტეროვირუსების უმეტესობა იწვევს თვითლიმიტირებად დაავადებას, არ მოითხოვს სპეციფიკურ ანტივირუსულ თერაპიას;
• გამოვლენილი ენტეროვირუსის სეროტიპის ცოდნა მნიშვნელოვანია ეპიდემიოლოგიური მონიტორინგისთვის, განსაკუთრებით - სიმძიმის რისკფაქტორების შესაფასებლად (EV-A71 - მძიმე ნეიროლოგიური გართულებებთან, EV-D68 - მწვავე გულმკერდთან - AFM);
• PCR-ის შედეგი თვისობრივია - ვირუსული დატვირთვის რაოდენობრივი შეფასება ხელმისაწვდომი არ არის სტანდარტული პროცედურით;
• პოლიომიელიტის ვირუსის (Poliovirus) გამოვლენისას აუცილებელია სასწრაფო შეტყობინება ჯანდაცვის ეროვნულ ან საერთაშორისო (WHO) ორგანოებში.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ლიქვორის ფიზიკურ-ბიოქიმიური თვისებები და მიკროსკოპული გამოკვლევა;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgM);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgG);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgM);
• ციტომეგალოვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (CMV IgG);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgM);
• ეპშტაინ-ბარის ვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (EBV IgG);
• ვარიცელა ზოსტერის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (VZV IgM);
• ვარიცელა ზოსტერის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (VZV IgG);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• კრეატინკინაზას MB-ფრაქციის განსაზღვრა სისხლში (CK-MB);
• მაღალი მგრძნობელობის ტროპონინ I-ის და T-ის განსაზღვრა სისხლში (hs-Troponin I/T).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის აღება - თავზურგტვინის სითხის აღება ხდება ჰოსპიტალურ პირობებში , ექიმის მიერ. ბიომასალის აღების შემდეგ, მასალა უნდა აიღოთ რამდენიმე ადგილიდან ხდება ჩხირით. ამის შემდგომ ჩხირი უნდა მოათავსოთ ბუფერიან სინჯარაში , გადავტეხოთ ნიშნულთან და დავაფაროთ სინჯარას თავსახური .მასალის აღება: თავზურგტვინის სითხე რომელიც იგზავნება არა მარტო მენინგიტის PCR კვლევისთვის მოლეკულურ განყოფილებაში , ასევე მიკრობიოლოგიაში და HBI -ში , დაინომროს შემდეგი თანმიმდევრობით :
- პირველი და მესამე სინჯარაში აღებული ულუფა HBI-ში
- მეორე მიკრობიოლოგიაში
- მესამე მოლეკულურში (გაიყოს ბოლო ულუფა და დაინომროს)
ნუმერაციაც სინჯარებზე იქნება ესეთივე 1, 2, 3, 4
თუ დანიშნულია მხოლოდ PCR კვლევა ავიღოთ თავზურგტვინის სითხე ორ სინჯარაში და ბოლო სინჯარა გამოვაგზავნოთ გამოსაკვლევად.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - Laboratory Testing for Non-Polio Enterovirus
• ncbi.nlm.nih.gov - Enterovirus (StatPearls)
• who.int - Enterovirus Surveillance Standards
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.