კვლევის შესახებ
HBV DNA, თვისობრივი (B ჰეპატიტის ვირუსის დნმ, თვისობრივი ანალიზი) არის მოლეკულურ-გენეტიკური (PCR – პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქცია) კვლევა, რომელიც ადგენს, არის თუ არა სისხლის შრატში B ჰეპატიტის ვირუსის გენეტიკური მასალა – დნმ. B ჰეპატიტი ღვიძლის ვირუსული ინფექციაა, რომელიც გადაეცემა ჰემატოგენური, სქესობრივი და ვერტიკალური (დედიდან ნაყოფზე) გზით; ქრონიკულმა ინფექციამ შესაძლოა გამოიწვიოს ღვიძლის ციროზი და ჰეპატოცელულური კარცინომა.
HBV დნმ-ის დეტექცია სისხლში ვირუსის აქტიური რეპლიკაციის საიმედო მაჩვენებელია. თვისობრივი ანალიზი ხასიათდება მაღალი ანალიტიკური მგრძნობელობით და ვლინდება შედეგით: „დეტექტირებადი“ ან „არადეტექტირებადი“.
B ჰეპატიტის დიაგნოსტიკა, როგორც წესი, იწყება სეროლოგიური მარკერების (HBsAg) განსაზღვრით. HBsAg-ის პოზიტიური შედეგის შემდეგ HBV DNA კვლევა გამოიყენება აქტიური ინფექციის დასადასტურებლად, ვირუსული პროცესის აქტიური და ლატენტური ფორმების დიფერენცირებისთვის და ანტივირუსული თერაპიის დაწყების აუცილებლობის შესაფასებლად.
აღნიშნული კვლევა სრულდება გადაუდებელ (CITO) რეჟიმში, როდესაც შედეგი კლინიკური გადაწყვეტილების მისაღებად მოკლე ვადაშია საჭირო.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• B ჰეპატიტის ზედაპირული ანტიგენის (HBsAg) დადებითი შედეგის შემდეგ აქტიური ინფექციის დასადასტურებლად;
• მწვავე B ჰეპატიტის ადრეული გამოვლენა (HBsAg-ის გამოჩენამდე);
• ქრონიკული B ჰეპატიტის აქტიური და არააქტიური (მატარებლის) მდგომარეობის გასარჩევად;
• მკურნალობის შესახებ გადაწყვეტილების მისაღებად და ანტივირუსული მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად;
• გაურკვეველი (ეჭვქვეშ მყოფი) HBsAg-ის შედეგის დასაზუსტებლად;
• ღვიძლის ფუნქციის აუხსნელი დარღვევისას რისკფაქტორების ფონზე;
• ორგანოს ან ქსოვილის დონორებისა და რეციპიენტების სკრინინგისთვის;
• ახალშობილში, თუ დედა B ჰეპატიტით არის ინფიცირებული.
ინტერპრეტაცია
კვლევის შედეგი თვისობრივია და მიუთითებს ვირუსის დნმ-ის არსებობას ან არარსებობას სისხლში.
დადებითი (აღმოჩენილი) შედეგი ადასტურებს ვირუსის აქტიურ გამრავლებას. ის შესაძლოა გამოვლინდეს:
• მწვავე ან ქრონიკული აქტიური B ჰეპატიტის დროს;
• ვირუსის აქტიური რეპლიკაციისას (მაღალი გადამდებლობა);
• მკურნალობის არასაკმარისი ეფექტის ან მედიკამენტისადმი მდგრადობის ფონზე.
უარყოფითი (აღმოუჩენელი) შედეგი ნიშნავს, რომ სისხლში ვირუსის დნმ არ აღმოჩნდა. ეს შესაძლოა მიუთითებდეს:
• აქტიური გამრავლების არარსებობაზე ან არააქტიურ მატარებლობაზე;
• წარმატებულ ანტივირუსულ მკურნალობაზე;
• ან ვირუსის იმდენად დაბალ დონეზე, რომ მეთოდით ვერ აღმოიჩინება.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBsAg);
• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HBs);
• B ჰეპატიტის ვირუსის e ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBeAg);
• B ჰეპატიტის ვირუსის e ანტიგენის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HBe);
• დელტა ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HDV);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL);
• კოაგულოგრამა (PT, PI, INR, aPTT, Fibrinogen);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• ალფაფეტოპროტეინის განსაზღვრა სისხლში (AFP);
• C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HCV);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის საჭირო.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Hepatitis B Virus (HBV) DNA, PCR
• ncbi.nlm.nih.gov - Measuring HBV DNA (WHO Guidelines)
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.