ბიკარბონატების განსაზღვრა სისხლში (HCO₃⁻)

ფასი: 25 ₾

კვლევის შესახებ

ბიკარბონატი (HCO₃⁻) არის უარყოფითად დამუხტული იონი (ანიონი) და ერთ-ერთი მთავარი ბუფერი, რომელიც სისხლში მჟავა-ტუტოვან წონასწორობას (pH) არეგულირებს. ბიკარბონატთან ერთად, ნახშირორჟანგი (CO₂) წარმოადგენს კარბონატ-ბიკარბონატული ბუფერული სისტემის მეორე ნაწილს, რომელიც განსაზღვრავს, რამდენად მჟავური ან ტუტოვანია სისხლი (ნორმის pH: 7.35-7.45).

ორგანიზმში ბიკარბონატის რეგულაცია ხდება ფილტვების (CO₂-ის გამოყოფა სუნთქვის გზით) და თირკმლების (ბიკარბონატის რეაბსორბცია და წყალბადის იონების ექსკრეცია) ერთობლივი მუშაობით. ბიკარბონატის ცვლილებები ძირითადად განპირობებულია მეტაბოლური დარღვევებით, ხოლო CO₂-ის ცვლილებები - რესპირატორული დარღვევებით.

სისხლში ბიკარბონატის რაოდენობრივი განსაზღვრა (ხშირად ერთობლივად მთლიან CO₂-თან) გამოიყენება მჟავა-ტუტოვანი დარღვევების - მეტაბოლური აციდოზის ან ალკალოზის - დიაგნოსტიკისა და მონიტორინგისთვის. ბიკარბონატის გაზომვა, როგორც წესი, შედის ელექტროლიტური პანელის შემადგენლობაში (Na⁺, K⁺, Cl⁻, HCO₃⁻) და გვაწვდის ანიონური ხვრელის (Anion Gap) გამოთვლის შესაძლებლობას.

მწვავე და კრიტიკული მდგომარეობების დროს მჟავა-ტუტოვანი ბალანსის სრულფასოვანი შესაფასებლად ბიკარბონატი ფასდება არტერიული სისხლის გაზებთან (BGA - pH, pCO₂, pO₂, ბაზის სიჭარბე) ერთად.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• მეტაბოლური აციდოზის ან ალკალოზის ეჭვი (სუსტი, ცხელება, კონფუზია, კუნთების სპაზმები, არანორმალური სუნთქვა);

• თირკმლის ქრონიკული დაავადება (CKD) ან მწვავე თირკმლის უკმარისობა;

• შაქრიანი დიაბეტი (განსაკუთრებით - დიაბეტური კეტოაციდოზის ეჭვი);

• ხანგრძლივი ღებინება ან დიარეა (ბიკარბონატის დაკარგვა ან ჰიდროგენ-იონების დანაკარგი);

• რესპირატორული დაავადებები (COPD, ფილტვის მწვავე უკმარისობა);

• ალკოჰოლური ან ნარკოტიკული მოწამვლა;

• დიურეტიკული თერაპიის ფონი;

• პოსტრესუსციტაციული მონიტორინგი;

• ცილოვანი ან ნახშირწყლების მეტაბოლიზმის დარღვევები;

• გონების დაკარგვა, კონფუზია, კრუნჩხვები;

• გრძელვადიანი პარენტერული კვების მონიტორინგი;

• ჰიპერალდოსტერონიზმის ეჭვის შემთხვევაში.

ინტერპრეტაცია

ბიკარბონატის დაბალი მაჩვენებელი (ჰიპობიკარბონატემია) მიუთითებს მეტაბოლურ აციდოზზე ან რესპირატორული ალკალოზის კომპენსაციაზე. შესაძლო მიზეზებია:

• დიაბეტური კეტოაციდოზი;

• ლაქტოაციდოზი (ჰიპოქსია, სეფსისი, შოკი);

• თირკმლის ქრონიკული უკმარისობა (აზოტოვანი ნივთიერებების და მჟავების შეკავება);

• თირკმლის ტუბულური აციდოზი;

• ხანგრძლივი ან მძიმე დიარეა (ბიკარბონატის გაჟონვა ნაწლავიდან);

• ალკოჰოლური კეტოაციდოზი ან მშივარი კეტოაციდოზი;

• ეთილენგლიკოლის, მეთანოლის, ასპირინის ან სალიცილატების მოწამვლა;

• მინერალოკორტიკოიდული დეფიციტი;

• ადისონის დაავადება (პირველადი თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობა);

• რესპირატორული ალკალოზის ფიზიოლოგიური კომპენსაცია (ჰიპერვენტილაცია, ცხელება, შფოთვა).

ბიკარბონატის მაღალი მაჩვენებელი (ჰიპერბიკარბონატემია) მიუთითებს მეტაბოლურ ალკალოზზე ან რესპირატორული აციდოზის კომპენსაციაზე. შესაძლო მიზეზებია:

• ხანგრძლივი ღებინება ან ნაზოგასტრალური ასპირაცია (მარილმჟავას დაკარგვა);

• დიურეზული თერაპია (განსაკუთრებით - მარყუჟოვანი ან თიაზიდური დიურეტიკები);

• ჰიპოკალემია;

• ჰიპერალდოსტერონიზმი (კონის სინდრომი, კუშინგის სინდრომი);

• ალკალოზური საკვები ან წამლების მიღება (ანტაციდები, ბიკარბონატის გადაჭარბებული მიღება);

• რესპირატორული აციდოზის ფიზიოლოგიური კომპენსაცია (ფილტვის ქრონიკული ობსტრუქციული დაავადება);

• ბარტერისა და გიტელმანის სინდრომები (მემკვიდრული თირკმლისმიერი ჰიპოკალემიური ალკალოზი);

• გადაჭარბებული მინერალოკორტიკოიდული აქტივობა.

ბიკარბონატის ცვლილებების სრულფასოვანი ინტერპრეტაცია მოითხოვს არტერიული ან ვენური სისხლის გაზების (pH, pCO₂, pO₂), ანიონური შუალედის და კლინიკური სურათის გათვალისწინებას.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.