კვლევის შესახებ
კალციუმი არის ორგანიზმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მინერალი, რომელიც აუცილებელია ძვლებისა და კბილების სიმტკიცის შესანარჩუნებლად, კუნთების შეკუმშვის, ნერვული იმპულსების გადაცემისა და სისხლის შედედებისთვის.
ორგანიზმი კალციუმის დონეს მკაცრად არეგულირებს. კალციუმის ჭარბი რაოდენობა თირკმელების მეშვეობით გამოიყოფა შარდთან ერთად. შარდში კალციუმის რაოდენობის გაზომვა გვიჩვენებს, თუ რამდენ კალციუმს კარგავს ორგანიზმი და ასახავს კალციუმის ცვლის (მეტაბოლიზმის) მდგომარეობას.
შარდში კალციუმის გამოყოფის შეფასება მნიშვნელოვანია თირკმლის კენჭოვანი დაავადების მიზეზების დადგენისთვის, ძვლის ცვლის დარღვევებისა და კალციუმის მეტაბოლიზმის პათოლოგიების დიაგნოსტიკისთვის. კვლევა შესაძლებელია ჩატარდეს როგორც ერთჯერად, ისე 24-საათიან შარდის ნიმუშში; 24-საათიანი შეგროვება ითვლება ყველაზე ზუსტ მეთოდად, რადგან გამორიცხავს დღის განმავლობაში მაჩვენებლის რყევებს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• თირკმლის კენჭოვანი დაავადების (ნეფროლითიაზის) მიზეზის შეფასება;
• განმეორებითი თირკმლის კენჭების მქონე პაციენტების გამოკვლევა;
• პარათირეოიდული ჯირკვლის ჭარბი ფუნქციის (ჰიპერპარათირეოზის) ეჭვი;
• ძვლის ცვლის დარღვევების (ოსტეოპოროზის) შეფასება;
• სისხლში კალციუმის მაღალი ან დაბალი დონის მიზეზის დადგენა;
• D ვიტამინის ჭარბი მიღების ეჭვი;
• კალციუმის გამოყოფის შემამცირებელი მკურნალობის (მაგ., თიაზიდური დიურეტიკების) ეფექტიანობის მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
შარდში კალციუმის რაოდენობა ასახავს ორგანიზმში კალციუმის ცვლისა და თირკმლის მიერ მისი გამოყოფის მდგომარეობას.
შარდში კალციუმის მაღალი მაჩვენებელი (ჰიპერკალციურია) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• იდიოპათიური (გაურკვეველი მიზეზის) ჰიპერკალციურია — თირკმლის კენჭების ხშირი მიზეზი;
• პარათირეოიდული ჯირკვლის ჭარბი ფუნქცია (ჰიპერპარათირეოზი);
• D ვიტამინის ჭარბი მიღება;
• ძვლის რეზორბციასთან დაკავშირებული მდგომარეობები (ხანგრძლივი უმოძრაობა, ძვლის მეტასტაზები, მრავლობითი მიელომა);
• ფარისებრი ჯირკვლის ჭარბი ფუნქცია (თირეოტოქსიკოზი);
• კალციუმითა და ნატრიუმით მდიდარი კვება;
• ზოგიერთი მედიკამენტი (მაგ., მარყუჟოვანი დიურეტიკები, კორტიკოსტეროიდები).
შარდში კალციუმის დაბალი მაჩვენებელი (ჰიპოკალციურია) შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• პარათირეოიდული ჯირკვლის დაქვეითებული ფუნქცია (ჰიპოპარათირეოზი);
• D ვიტამინის დეფიციტი;
• თირკმლის ფუნქციის დარღვევა;
• კალციუმის არასაკმარისი მიღება ან მისი ნაწლავში შეწოვის დარღვევა (მალაბსორბცია);
• თიაზიდური დიურეტიკების მიღება (ამცირებენ კალციუმის გამოყოფას).
შარდში კალციუმის მაჩვენებელი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული კვებაზე (კალციუმის, ნატრიუმისა და ცილის მიღებაზე), ამიტომ ის ფასდება პაციენტის ჩვეული რაციონის გათვალისწინებით.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca);
• იონიზირებული კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca++);
• ალბუმინ-კორეგირებული კალციუმის განსაზღვრა სისხლში (Ca/Al);
• ფოსფორის განსაზღვრა სისხლში (P);
• პარათირეოიდული ჰორმონის განსაზღვრა სისხლში (PTH);
• D ვიტამინის განსაზღვრა სისხლში (25(OH)D);
• კრეატინინის განსაზღვრა შარდში (Creatinine, Urine);
• კრეატინინი და eGFR, სისხლში;
• შარდმჟავას განსაზღვრა შარდში (Uric Acid, Urine);
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება, როგორც წესი, არ არის საჭირო;
• 24-საათიან შარდში კვლევის შემთხვევაში სწორი შეგროვება გადამწყვეტია: დილით პირველი შარდი არ გროვდება, შემდეგ 24 საათის განმავლობაში გროვდება მთელი გამოყოფილი შარდი ერთ სპეციალურ კონტეინერში, რომელიც ინახება მაცივარში (მინ. 30 მლ);
• შეგროვების პერიოდში არ მიიღოთ საფაღარათო საშუალებები;
• რადგან კალციუმის გამოყოფა დამოკიდებულია კვებაზე, ექიმმა შესაძლოა გირჩიოთ ჩვეული რაციონის შენარჩუნება ან, პირიქით, განსაზღვრული დიეტა კვლევის წინ;
• აცნობეთ ექიმს მიმდინარე მედიკამენტოზური თერაპიის შესახებ.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - Calcium, 24 Hour, Urine
• en.wikipedia.org - Hypercalciuria
• ncbi.nlm.nih.gov - Improving the diagnostic of absorptive hypercalciuria
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.