კრეატინკინაზას განსაზღვრა სისხლში (CK)

ფასი: 22 ₾

კვლევის შესახებ

კრეატინკინაზა (Creatine Kinase, CK; ასევე ცნობილი, როგორც კრეატინფოსფოკინაზა, CPK) არის ფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს უჯრედულ ენერგეტიკულ ცვლაში. ის უმთავრესად გვხვდება ჩონჩხის კუნთებში, ნაკლები რაოდენობით - მიოკარდში, ხოლო მცირე რაოდენობით - თავის ტვინში.

ნორმაში სისხლში CK-ს მცირე რაოდენობა გვხვდება, რაც კუნთოვანი ქსოვილის ფიზიოლოგიური მეტაბოლიზმითაა განპირობებული. თუმცა კუნთოვანი ბოჭკოების დაზიანებისას ფერმენტი გამოთავისუფლდება უჯრედებიდან სისხლში და მისი დონე მნიშვნელოვნად მატულობს.

CK-ს სამი იზოფერმენტი არსებობს:

• CK-MM - ძირითადად ჩონჩხის კუნთებში (CK-ს მთლიანი რაოდენობის ~95%);

• CK-MB - ძირითადად მიოკარდში (გულის კუნთი);

• CK-BB - თავის ტვინსა და გლუვ კუნთებში.

ჯამური CK-ს ანალიზი გამოიყენება კუნთოვანი ქსოვილის დაზიანების სკრინინგისა და მონიტორინგისთვის. გულის ინფარქტის დიაგნოსტიკაში დღესდღეობით CK-MB ფაქტობრივად ჩაანაცვლა უფრო სპეციფიკურმა მარკერმა - კარდიალურმა ტროპონინმა, თუმცა CK კვლავ რჩება ღირებულ ტესტად ჩონჩხის კუნთების დაავადებების შესაფასებლად.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კრეატინკინაზას განსაზღვრა რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• კუნთოვანი სისუსტე, ტკივილი ან მგრძნობელობა, განსაკუთრებით ხანგრძლივი ან გაუგებარი ეტიოლოგიის;

• კუნთის სისხლის ფერის (მუქი ან ყავისფერი) შარდი - შესაძლოა მიუთითებდეს რაბდომიოლიზზე;

• ფიზიკური ტრავმა, კუნთოვანი ქსოვილის ჩაჭყლეტა (Crush syndrome), დამწვრობა;

• კუნთოვანი დისტროფიის (დიუშენის, ბეკერის, ლიმბ-გერდლე ტიპის) დიაგნოსტიკა და მონიტორინგი;

• პოლიმიოზიტი, დერმატომიოზიტი ან სხვა ანთებითი მიოპათიების ეჭვი;

• სტატინების ან სხვა ჰიპოლიპიდემიური მედიკამენტების ხანგრძლივი მიღების მონიტორინგი - სტატინ-ინდუცირებული მიოპათიის გამოსავლენად;

• ჰიპოთირეოზის დიაგნოსტიკა (CK ხშირად გაზრდილია);

• ალკოჰოლის ან ნარკოტიკული ნივთიერებების (კოკაინი) მოხმარების შედეგად კუნთოვანი დაზიანების გამოვლენა;

• გულის ინფარქტის (მიოკარდის ინფარქტი) დიაგნოსტიკაში - ტროპონინთან ერთად, განსაკუთრებით ხელახალი ინფარქტის გამოვლენისას;

• ინტენსიური ფიზიკური დატვირთვის შემდგომი კუნთოვანი დაზიანების შეფასება;

• ცერებრალური ინსულტის ან ტვინის დაზიანების შეფასება (იშვიათად, CK-BB);

• ანესთეზიის შემდგომი ძალადობრივი ჰიპერთერმიის ეჭვის დროს.

ინტერპრეტაცია

კრეატინკინაზას (CK) მაღალი მაჩვენებელი (ჰიპერკრეატინკინაზემია) შესაძლოა აღინიშნებოდეს შემდეგ შემთხვევებში:

• მექანიკური ტრავმა (დაჟეჟილობა, ჭყლეტის სინდრომი (Crush syndrome), ქირურგიული ჩარევები, კუნთშიდა ინექციები);

• ინტენსიური ან ხანგრძლივი ფიზიკური აქტივობა;

• რაბდომიოლიზი (კუნთოვანი ქსოვილის მწვავე ნეკროზი) - შესაძლო მიზეზებით: ტრავმა, ჰიპერთერმია, მძიმე ვარჯიში, კრუნჩხვები, ალკოჰოლის ან ნარკოტიკების მოხმარება, სტატინები;

• კუნთოვანი დისტროფიები (განსაკუთრებით დიუშენის, ბეკერის ფორმები);

• ინფლამატორული (ანთებითი) მიოპათიები - პოლიმიოზიტი, დერმატომიოზიტი, ჩართვების სხეულის მიოზიტი;

• მიოკარდიუმის ინფარქტი (CK-MB ფრაქცია სპეციფიკურია);

• მიოკარდიტი, პერიკარდიტი;

• ჰიპოთირეოზი;

• ცერებრალური ინსულტი ან ტვინის ტრავმა (CK-BB ფრაქცია);

• კარდიოქირურგიული ჩარევები, კარდიოკატეტერიზაცია;

• ავთვისებიანი (malignant) ჰიპერთერმია (ანესთეზიის დროს);

• ავთვისებიანი ნეიროლეფსიური სინდრომი (NMS);

• ფარმაკოლოგიური აგენტების (სტატინები, ფიბრატები, კოლხიცინი, ციკლოსპორინი, ფსიქოტროპული საშუალებები) მიღება.

CK-ს დაბალი მაჩვენებელი კლინიკურად ნაკლებად ინფორმაციულია, თუმცა შესაძლოა აღინიშნებოდეს კუნთოვანი მასის შემცირების დროს (სარკოპენია/კახექსია), ჰიპერთირეოზის დროს ან ხანგრძლივი უძრავი მდგომარეობის შემდეგ.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.