კვლევის შესახებ
ფრჩხილისა და კანის ანაფხეკის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე (Fungal Culture, Skin and Nail Scrapings) არის მიკრობიოლოგიური კვლევა, რომელიც გამოიყენება კანის ზედაპირული სოკოვანი ინფექციების - დერმატომიკოზებისა და ფრჩხილის სოკოვანი ინფექციის (ონიქომიკოზის) - დიაგნოსტიკისთვის.
კვლევა გულისხმობს ფრჩხილის ანათლის ან კანის (განსაკუთრებით - დაზიანების კიდიდან აღებული) ანაფხეკის დათესვას სელექციურ კვებით ნიადაგზე (საბუროს დექსტროზის აგარი, ხშირად - ანტიბიოტიკისა და ციკლოჰექსიმიდის შემცველი ვერსია, რომელიც ხელს უწყობს მხოლოდ პათოგენური სოკოების ზრდას). ინკუბაცია გრძელდება 2-დან 4 კვირამდე (დერმატოფიტები ნელა იზრდებიან).
გამოვლენილი სოკოს იდენტიფიკაცია ხდება მისი მაკრო- და მიკროსკოპული მახასიათებლების მიხედვით (კოლონიის ფერი, ფაქტურა, მიკროკონიდიების და მაკროკონიდიების სტრუქტურა).
ფრჩხილისა და კანის სოკოვანი ინფექციების ძირითადი გამომწვევებია:
დერმატოფიტები - Trichophyton rubrum, T. mentagrophytes, T. tonsurans, Microsporum canis, Epidermophyton floccosum (იწვევენ დერმატომიკოზს - tinea pedis, tinea corporis, tinea cruris, tinea unguium);
საფუარისებრი სოკოები - Candida albicans და სხვა Candida-ს გვარის სოკოები (ხშირად - ფრჩხილის გვერდითი ნაოჭის ან ხელისგულების კანის ინფექციები);
არა-დერმატოფიტური ობიანი სოკოები - Aspergillus, Fusarium, Scopulariopsis, Acremonium (განსაკუთრებით - იმუნოდეფიციტურ ან ხანდაზმულ პაციენტებში).
დერმატომიკოზები და ონიქომიკოზი ფართოდ გავრცელებული ინფექციებია; მათი ზუსტი დიაგნოსტიკა აუცილებელია, რადგან კლინიკურად ხშირად ემსგავსებიან არასოკოვან დერმატოლოგიურ დაავადებებს (ფსორიაზი, ეგზემა, ფრჩხილის ტრავმული ცვლილებები), ხოლო მკურნალობა ხანგრძლივი სოკოს საწინააღმდეგო თერაპიის გამოყენებას მოითხოვს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ფრჩხილის ფერის ცვლილება (ყვითელი, თეთრი, მუქი ფერი), დასქელება, დეფორმაცია ან მტვრევა - ონიქომიკოზის ეჭვის შემთხვევაში;
• ფეხის ფრჩხილების ცვლილებები, განსაკუთრებით - ცერა ფრჩხილზე ან ფეხის ფრჩხილების ერთდროულ რამდენიმე ფრჩხილზე;
• კანის ცვლილებები, რომელიც ემსგავსება „წითელ ჭიას“: მრგვალი, წითელი დაზიანებები აქერცლვით, ცენტრიდან გარეთ ზრდით;
• ფეხის თითებს შუა ან ფეხის ძირზე გავრცელებული ქავილი, წვა, აქერცვლა, წყლულები (tinea pedis - „ათლეტის ფეხის“ ეჭვი);
• თავის თმის გავარდნა, მელოტი უბნები ბავშვებში (tinea capitis ეჭვი);
• ანტიფუნგური თერაპიის დაწყებამდე დიაგნოზის დადასტურება (განსაკუთრებით - ხანგრძლივი სისტემური თერაპიის შემთხვევაში);
• დიფერენციალური დიაგნოსტიკა ფსორიაზთან, ეგზემასთან, ფრჩხილის ტრავმულ ცვლილებებთან;
• რეციდიული ან ანტიფუნგური თერაპიის მიმართ რეზისტენტული კანის/ფრჩხილის ცვლილებები;
• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების (აივ-ინფექცია, შაქრიანი დიაბეტი, ხანდაზმული ასაკი) ფონზე განვითარებული კანის ცვლილებები;
• ანტიფუნგური თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება მკურნალობის დასრულების შემდეგ.
ინტერპრეტაცია
კვლევის შედეგი შესაძლოა იყოს უარყოფითი ან დადებითი.
უარყოფითი (ნორმალური) შედეგი ნიშნავს, რომ ინკუბაციის სტანდარტული ვადის (2–4 კვირა) განმავლობაში სოკოს ზრდა არ აღინიშნება. ეს მიუთითებს, რომ მოცემულ ნიმუშში არ არსებობს კლინიკურად მნიშვნელოვანი სოკოვანი ინფექცია, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ:
• დერმატომიკოზის შემთხვევაში, განსაკუთრებით - ფრჩხილის სოკოვან ინფექციაში - ცრუუარყოფითი შედეგი 30%-მდე შეადგენს არასწორი ნიმუშის აღების, წინასწარი ლოკალური ან სისტემური ანტიფუნგალური თერაპიის ან დაზიანებული უბნის ცენტრალური ნაწილიდან ნიმუშის აღების გამო;
• რეკომენდებულია კულტურის შედარება პირდაპირ მიკროსკოპიასთან (KOH პრეპარატით), რათა გაიზარდოს დიაგნოსტიკის სანდოობა;
• კლინიკური ეჭვის შენარჩუნების შემთხვევაში, რეკომენდებულია კულტურის გამეორება 4–6 კვირის შემდეგ.
დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ ნიმუშში გამოვლენილია სოკოვანი მიკროორგანიზმი. პასუხში მითითებულია სოკოს გვარი ან სახეობა.
დადებითი შედეგის ინტერპრეტაცია:
• დერმატოფიტების (Trichophyton, Microsporum, Epidermophyton) გამოვლენა ყოველთვის კლინიკურად მნიშვნელოვანია და ადასტურებს დერმატომიკოზის ან ონიქომიკოზის დიაგნოზს;
• Candida albicans ფრჩხილის ანაფხეკში, კლინიკური სიმპტომების ფონზე, ადასტურებს Candida-ს ეტიოლოგიის ონიქომიკოზის დიაგნოზს (განსაკუთრებით - ხელის ფრჩხილებზე);
• არა-დერმატოფიტური ობი სოკოები (Aspergillus, Fusarium, Scopulariopsis) შესაძლოა იყვნენ კონტამინანტები ან ნამდვილი პათოგენები; დიაგნოზის დადასტურებისთვის რეკომენდებულია გამოვლენილი სოკოს განმეორებითი იზოლირება;
• Microsporum canis ხშირად აღინიშნება ბავშვებში tinea capitis-ის ფონზე; ინფექციის წყაროა ცხოველი (განსაკუთრებით - კატა, ძაღლი);
• ანტიფუნგალური თერაპიის შერჩევა დამოკიდებულია გამოვლენილი სოკოს გვარზე და დაზიანების ლოკალიზაციასა და ფართობზე.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• კანის ან ფრჩხილის ანაფხეკის კულტურალური და მიკროსკოპული გამოკვლევა ბაქტერიაზე და ანტიბიოგრამა;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL) - სისტემური ანტიფუნგური თერაპიის წინ;
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• იმუნოგლობულინ G-ის განსაზღვრა სისხლში (IgG);
• იმუნოგლობულინ M-ის განსაზღვრა სისხლში (IgM);
• იმუნოგლობულინ A-ის განსაზღვრა სისხლში (IgA);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
არ უნდა გქონდეთ გამოყენებული ნებისმიერი სახის მალამო, გამოყენების შემთხვევაში უნდა მოშორდეს კანის ზედაპირიდან ალკოჰოლური საფენის საშუალებით
მასალის აღება ‒ მასალის აღების დროს დაზიანებული უბანი უნდა მოიფხიკოს ბლაგვი სკალპელის, პინცეტის ან ძვლის კურეტის გამოყენებით, განსაკუთრებით, საზღვრებთან ახლოს. მოხერხებულია ძვლის კურეტის გამოყენება, განსაკუთრებით, ჩვილებში. მოფხეკის ადგილი სწორად უნდა იყოს შერჩეული დაზიანებული და ჯანმრთელი კანის საზღვართან ახლოს.
პაციენტებს, რომელთაც აღენიშნებათ სოკოვანი ინფექციის სისტემური გამოვლინება, დაზიანებებს აჭრიან ძვლის კიურეტის ან ბლაგვი სკალპელის გამოყენებით. ზოგჯერ საჭიროა ბიოფსიაც
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Onychomycosis (StatPearls)
• aad.org - Nail Fungus: Diagnosis and Treatment
• ნინო მაჭარაშვილი - MS, PhD - მიკრობიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი