კვლევის შესახებ
შარდის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე (Fungal Urine Culture) არის მიკრობიოლოგიური კვლევა, რომელიც გამოიყენება საშარდე გზების სოკოვანი ინფექციების (კანდიდურიის) დიაგნოსტიკისთვის. ეს კვლევა მოიცავს სოკოს გამოვლენასა და იდენტიფიკაციას, თუმცა - განსხვავებით „სრული სერვისისგან“ - არ მოიცავს სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებისადმი მგრძნობიარობის ტესტს (ანტიმიკოზოგრამას).
შარდის ნიმუშის დათესვა ხდება სელექციურ კვებით ნიადაგზე (საბუროს დექსტროზის აგარი, CHROMagar Candida), რომელიც ხელს უწყობს მხოლოდ სოკოვანი მიკროორგანიზმების ზრდას. ინკუბაცია გრძელდება, ჩვეულებრივ, 2-დან 7 დღემდე. გამოვლენილი სოკოს იდენტიფიკაცია ხდება მისი მაკრო- და მიკროსკოპული მახასიათებლების მიხედვით; ზოგ შემთხვევაში - ბიოქიმიური ან მოლეკულური მეთოდით.
შარდში ყველაზე ხშირად გამოვლენილი სოკოვანი პათოგენებია Candida albicans და სხვა Candida-ს გვარის სოკოები (C. glabrata, C. tropicalis, C. parapsilosis, C. krusei). იშვიათად, განსაკუთრებით - იმუნოდეფიციტურ პაციენტებში, შარდში შესაძლოა გამოვლინდეს Cryptococcus neoformans ან ობიანი სოკოები.
კანდიდურიის ყველაზე გავრცელებული რისკფაქტორებია: ხანგრძლივი შარდის კათეტერი, შაქრიანი დიაბეტი, ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკოთერაპია, იმუნოდეფიციტური მდგომარეობები, ხანდაზმული ასაკი, ჰოსპიტალიზაცია (განსაკუთრებით - ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში). თუ ანტიმიკოზოგრამა აუცილებელია (მაგ., არა-albicans Candida-ს გვარის სოკოს გამოვლენისას ან რეციდიული ინფექციის შემთხვევაში), რეკომენდებულია სრული სერვისის კვლევა.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• საშარდე გზების ინფექციის სიმპტომები (დიზურია, ხშირი შარდვა, წვა შარდვისას, შარდის ფერის ცვლილება, წელის არეში ტკივილი) ბაქტერიული შარდის კულტურის უარყოფითი შედეგის ფონზე;
• შარდის საერთო ანალიზში სოკოვანი ელემენტების (საფუარისებრი უჯრედები, ფსევდოჰიფები) გამოვლენისას;
• ხანგრძლივი (>7 დღე) შარდის კათეტერი მქონე პაციენტებში, საშარდე გზების ინფექციის ეჭვის შემთხვევაში;
• ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში გაუგებარი ცხელების მიზეზის დასადგენად;
• დეკომპენსირებული შაქრიანი დიაბეტი საშარდე გზების სიმპტომებით;
• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობების (აივ-ინფექცია, ცითოსტატიკოთერაპია, ორგანოს ტრანსპლანტაცია, ხანგრძლივი კორტიკოსტეროიდები) ფონზე;
• ნეიტროპენიური პაციენტებში ცხელების ფონზე;
• ხანგრძლივი ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკოთერაპიის შემდეგ;
• ანტიფუნგური თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება (პოსტ-თერაპიული შარდის ფუნგური სტერილობის დადასტურება);
• ურეთრის ენდოსკოპიური მანიპულაციის წინ.
ინტერპრეტაცია
კვლევის შედეგი შესაძლოა იყოს უარყოფითი ან დადებითი.
უარყოფითი (ნორმალური) შედეგი ნიშნავს, რომ კულტურის ინკუბაციის ვადის განმავლობაში სოკოს ზრდა არ აღინიშნება. ეს მიუთითებს, რომ მოცემული შარდის ნიმუშში არ არსებობს კლინიკურად მნიშვნელოვანი სოკოვანი ინფექცია, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ წინასწარი ანტიფუნგალური თერაპია ან არასწორი ნიმუშის აღება შესაძლოა გახდეს ცრუუარყოფითი შედეგის მიზეზი.
დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ შარდის ნიმუშში გამოვლენილია სოკოვანი მიკროორგანიზმი. პასუხში მითითებულია სოკოს გვარი ან სახეობა და, ხშირად, კოლონიამაფორმირებელი ერთეულების რაოდენობა (CFU/მლ).
დადებითი შედეგის ინტერპრეტაცია:
• კოლონიზაცია vs. ინფექცია: შარდში Candida-ს გვარის სოკოების გამოვლენა ხშირად მიუთითებს კოლონიზაციაზე და არა აქტიურ ინფექციაზე, განსაკუთრებით - კათეტერის მქონე ან უსიმპტომო პაციენტებში;
• უსიმპტომო კანდიდურია არ საჭიროებს მკურნალობას, გარდა მაღალი რისკის პაციენტებისა (ნეიტროპენიური, თირკმლის ტრანსპლანტაციამდე ან ურეთრალური მანიპულაციის წინ);
• სიმპტომური კანდიდურია (განსაკუთრებით - ცისტიტი, პიელონეფრიტი) ანტიფუნგალურ თერაპიას მოითხოვს;
• რეციდიული ან რეზისტენტული ინფექციის შემთხვევაში რეკომენდებულია ანტიფუნგოგრამის შეკვეთა (სრული სერვისი), რადგან არაკანდიდა albicans-ის გვარის სოკოები (განსაკუთრებით - C. glabrata და C. krusei) ხშირად ფლუკონაზოლისადმი რეზისტენტობას ავლენენ;
• დადებითი შარდის სოკოვანი კულტურა იმუნოდეფიციტურ ან კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში შესაძლოა მიუთითებდეს დისემინირებულ კანდიდოზზე, რის გამოც აუცილებელია სისხლის სოკოვანი კულტურა და კლინიკური შეფასება.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• შარდის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე (სრული სერვისი) - ანტიფუნგოგრამის ჩათვლით;
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
• შარდის კულტურალური და მიკროსკოპული გამოკვლევა ბაქტერიაზე და ანტიბიოგრამა;
• სისხლის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• შარდოვანას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Urea);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის შეგიძლიათ მოემზადოთ ანტიბაქტერიული საშუალებებით მკურნალობის დაწყებამდე ან პრეპარატის ბოლო მიღებიდან 24 სთ-ის შემდეგ, ან ანტიბაქტერიული მედიკამენტებით მკურნალობის კურსის დასრულებიდან 7-10 დღის შემდეგ და, ასევე, წარუმატებელი ანტიმიკრობული მკურნალობის შემდეგ. მასალის აღებამდე დილით ჩატარებული უნდა გქონდეთ ჰიგიენური პროცედურა
მასალის აღება ‒ დილის პირველი შარდი − შუა ულუფა. შარდის ბუშტის კათეტერიზაციის დროს მასალის შეგროვება უნდა მოხდეს ახალი კათეტერით. შარდის შემგროვებლის არსებობის შემთხვევაში უნდა იქნას გამოყენებული ახალი სისტემა
მასალის შენახვა ‒ შარდი ინახება სამაცივრე პირობებში მაქს 4 სთ. მასალის დაყოვნების შემთხვევაში გამოიყენება ბორისმჟავიანი კონტეინერი და შარდი ინახება მაქსიმუმ 48 სთ ოთახის ტემპერატურაზე
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• ncbi.nlm.nih.gov - Candiduria (StatPearls)
• idsociety.org - IDSA Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis
• medlineplus.gov - Fungal Urine Culture
• ნინო მაჭარაშვილი - MS, PhD - მიკრობიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი
