კვლევის შესახებ
შარდის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე, სრული სერვისი (Fungal Urine Culture, Complete Service) არის მიკრობიოლოგიური კვლევა, რომელიც გამოიყენება საშარდე გზების სოკოვანი ინფექციების (განსაკუთრებით - კანდიდურიის) დიაგნოსტიკისთვის. „სრული სერვისი“ მოიცავს არა მხოლოდ სოკოს გამოვლენასა და იდენტიფიკაციას, არამედ სოკოს საწინააღმდეგო საშუალებებისადმი მგრძნობიარობის შეფასებას (ანტიმიკოზოგრამა).
შარდის ნიმუშის დათესვა ხდება სელექციურ კვებით ნიადაგზე (საბუროს დექსტროზის აგარი, CHROMagar Candida). ინკუბაცია გრძელდება, ჩვეულებრივ, 2-დან 7 დღემდე. გამოვლენილი სოკოს იდენტიფიკაცია ხორციელდება მისი მაკრო- და მიკროსკოპული მახასიათებლების, ბიოქიმიური ტესტებისა და, თანამედროვე ლაბორატორიებში, მალდი-ტოფ (MALDI-TOF) მეთოდის გამოყენებით.
შარდში ყველაზე ხშირად გამოვლენილი სოკოვანი პათოგენებია: Candida albicans, Candida glabrata, Candida tropicalis, Candida parapsilosis და, იშვიათად, Cryptococcus neoformans ან სხვა ობიანი სოკოები. სოკოს საწინააღმდეგო მგრძნობიარობის ტესტი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია არა-albicans Candida-ს გვარის სოკოების შემთხვევაში, რადგან ისინი ხშირად ფლუკონაზოლისადმი რეზისტენტობას ავლენენ.
კანდიდურია ხშირად აღინიშნება ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში, შარდის კათეტერის მქონე პირებში, შაქრიანი დიაბეტის მქონე პაციენტებში, იმუნოდეფიციტურ მდგომარეობებში და ხანგრძლივი ანტიბიოტიკოთერაპიის ფონზე. ანტიმიკოზოგრამა აუცილებელია მიზანმიმართული თერაპიის შესარჩევად.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• საშარდე გზების ინფექციის სიმპტომები (დიზურია, ხშირი შარდვა, წვა შარდვისას, შარდის ფერის ცვლილება), რომელიც ანტიბაქტერიულ თერაპიას არ პასუხობს;
• ბაქტერიული შარდის კულტურის უარყოფითი შედეგი, კლინიკური სიმპტომების ფონზე;
• შარდის საერთო ანალიზში სოკოვანი ელემენტების (საფუარისებრი უჯრედები, ფსევდოჰიფები) გამოვლენა;
• ხანგრძლივი (>7 დღე) შარდის კათეტერი მქონე პაციენტებში გაუგებარი ცხელების ან საშარდე გზების ინფექციის ეჭვის შემთხვევაში;
• ცხელება გაუგებარი მიზეზით ჰოსპიტალიზებულ პაციენტებში (განსაკუთრებით - ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში);
• დეკომპენსირებული შაქრიანი დიაბეტი საშარდე გზების სიმპტომებით;
• იმუნოდეფიციტური მდგომარეობები (აივ-ინფექცია, ცითოსტატიკოთერაპია, ორგანოს ტრანსპლანტაცია, ხანგრძლივი კორტიკოსტეროიდები);
• ნეიტროპენიური პაციენტები ცხელებით;
• ხანგრძლივი ფართო სპექტრის ანტიბიოტიკოთერაპიის ფონზე;
• ანტიფუნგური თერაპიის ეფექტიანობის შეფასება;
• რეციდიული კანდიდურია - მგრძნობიარობის ცვლილების ეჭვის შემთხვევაში;
• თირკმლის გადანერგვის შემდგომი მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
კვლევის შედეგი შესაძლოა იყოს უარყოფითი ან დადებითი.
უარყოფითი (ნორმალური) შედეგი ნიშნავს, რომ კულტურის ინკუბაციის ვადის განმავლობაში სოკოს ზრდა არ აღინიშნება. ეს მიუთითებს, რომ მოცემული შარდის ნიმუშში არ არსებობს კლინიკურად მნიშვნელოვანი სოკოვანი ინფექცია. ცრუუარყოფითი შედეგი შესაძლებელია წინასწარი ანტიფუნგალური თერაპიის ან არასწორი ნიმუშის აღების შემთხვევაში.
დადებითი შედეგი ნიშნავს, რომ შარდის ნიმუშში გამოვლენილია სოკოვანი მიკროორგანიზმი. პასუხში მითითებულია სოკოს გვარი ან სახეობა, კოლონიამაფორმირებელი ერთეულების რაოდენობა (CFU/მლ) და ანტიფუნგალური საშუალებებისადმი მგრძნობელობის ანგარიში (ანტიფუნგოგრამა).
დადებითი შედეგის ინტერპრეტაცია:
• კოლონიზაცია vs. ინფექცია: შარდში Candida-ს გვარის სოკოების გამოვლენა ხშირად კოლონიზაციის (განსაკუთრებით - კათეტერის მქონე პაციენტებში) და არა აქტიური ინფექციის ნიშანია. კლინიკური სიმპტომების არარსებობის შემთხვევაში, ხშირად მკურნალობა საჭირო არ არის (კათეტერის შეცვლა შესაძლოა საკმარისი იყოს);
• უსიმპტომო კანდიდურია არ საჭიროებს მკურნალობას, გარდა მაღალი რისკის პაციენტებისა (ნეიტროპენიური, თირკმლის ტრანსპლანტაციამდე ან ურეთრალური მანიპულაციამდე);
• სიმპტომური კანდიდურია (განსაკუთრებით - მაღალი CFU/მლ-ით) მოითხოვს მკურნალობას;
• Candida glabrata და Candida krusei ხშირად ფლუკონაზოლისადმი რეზისტენტობას ავლენენ, რის გამოც ანტიფუნგოგრამის შედეგი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მიზანმიმართული თერაპიის შერჩევისთვის;
• დადებითი შარდის სოკოვანი კულტურა იმუნოდეფიციტურ ან კრიტიკულად მძიმე პაციენტებში შესაძლოა მიუთითებდეს დისემინირებულ კანდიდოზზე (კანდიდემიაზე) და ითხოვს დამატებით სისხლის სოკოვან კულტურასა და კლინიკურ შეფასებას.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• შარდის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე;
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
• შარდის კულტურალური და მიკროსკოპული გამოკვლევა ბაქტერიაზე და ანტიბიოგრამა;
• სისხლის კულტურალური გამოკვლევა სოკოზე;
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP);
• პროკალციტონინის რაოდენობრივი განსაზღვრა სისხლში (PCT);
• გლუკოზის განსაზღვრა სისხლში (Glucose);
• გლიკირებული ჰემოგლობინის განსაზღვრა სისხლში (HbA1c);
• კრეატინინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Creatinine);
• შარდოვანას განსაზღვრა სისხლის შრატში (Urea);
• ცილის განსაზღვრა შარდში (Protein, Urine);
• β-D-გლუკანის განსაზღვრა სისხლში (BDG);
• ღვიძლის ფუნქციური სინჯები (ALT, AST, GGT, ALP, TBIL, DBIL).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის შეგიძლიათ მოემზადოთ ანტიბაქტერიული საშუალებებით მკურნალობის დაწყებამდე ან პრეპარატის ბოლო მიღებიდან 24 სთ-ის შემდეგ, ან ანტიბაქტერიული მედიკამენტებით მკურნალობის კურსის დასრულებიდან 7-10 დღის შემდეგ და, ასევე, წარუმატებელი ანტიმიკრობული მკურნალობის შემდეგ. მასალის აღებამდე დილით ჩატარებული უნდა გქონდეთ ჰიგიენური პროცედურა
მასალის აღება ‒ დილის პირველი შარდი − შუა ულუფა. შარდის ბუშტის კათეტერიზაციის დროს მასალის შეგროვება უნდა მოხდეს ახალი კათეტერით. შარდის შემგროვებლის არსებობის შემთხვევაში უნდა იქნას გამოყენებული ახალი სისტემა
მასალის შენახვა ‒ შარდი ინახება სამაცივრე პირობებში მაქს 4 სთ. მასალის დაყოვნების შემთხვევაში გამოიყენება ბორისმჟავიანი კონტეინერი და შარდი ინახება მაქსიმუმ 48 სთ ოთახის ტემპერატურაზე
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• idsociety.org - IDSA Clinical Practice Guideline for the Management of Candidiasis
• ncbi.nlm.nih.gov - Candiduria (StatPearls)
• cdc.gov - Invasive Candidiasis
• ნინო მაჭარაშვილი - MS, PhD - მიკრობიოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი
