კვლევის შესახებ
რაოდენობრივი TPHA (Treponema pallidum Hemagglutination Assay, quantitative) არის სპეციფიკური (ტრეპონემული) სეროლოგიური კვლევა, რომელიც სიფილისის გამომწვევის - Treponema pallidum-ის - საწინააღმდეგო ანტისხეულების (IgG და IgM კლასების) რაოდენობრივ შეფასებას უზრუნველყოფს ე.წ. ტიტრის სახით (მაგ., 1:80, 1:160, 1:320 და ა.შ.).
მეთოდის პრინციპი იგივეა, რაც თვისებრივი TPHA-ის შემთხვევაში - პასიური ჰემაგლუტინაცია T. pallidum-ის ანტიგენებით სენსიტიზებული ერითროციტებით - თუმცა შრატის სერიული გაზავებებით ვადგენთ უმაღლეს გაზავებას, რომელშიც ჯერ კიდევ ვლინდება დადებითი რეაქცია (ანტისხეულის ტიტრი).
რაოდენობრივი TPHA გამოიყენება ძირითადად სიფილისის მკურნალობის ეფექტიანობისა და დაავადების სტადიის შესაფასებლად, თუმცა გასათვალისწინებელია, რომ ტრეპონემული ანტისხეულების ტიტრი ხშირად რჩება მაღალი წარმატებული მკურნალობის შემდეგაც. ამიტომ მკურნალობის მიმართ პასუხის შესაფასებლად უმეტესწილად გამოიყენება არასპეციფიკური (RPR/VDRL) ტიტრის რაოდენობრივი დინამიკა, ხოლო TPHA ემსახურება დადასტურებას და ხანდახან აქტიური/გადატანილი ინფექციის გარჩევას.
ცრუდადებითი დაბალი ტიტრები (≤1:80) შესაძლოა გამოვლინდეს სხვა სპიროქეტული ინფექციების (იოსი, პინტა, ლაიმის ბორელიოზი) ან ზოგიერთი აუტოიმუნური დაავადების ფონზე.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• დადებითი თვისებრივი TPHA-ის შემდგომი დახასიათება;
• სიფილისის სტადიის ან აქტივობის შეფასება (ტიტრის სიდიდე ხშირად მიუთითებს დაავადების მძიმე ან მოწინავე ფორმაზე);
• სიფილისის მკურნალობის ეფექტიანობის მონიტორინგი (კომბინაციაში RPR/VDRL-თან);
• რეინფიცირების ან რეციდივის ეჭვი ცნობილი სიფილისის გადატანის შემდეგ;
• ცრუ დადებითი დაბალი ტიტრების დიფერენციალური დიაგნოსტიკა (სხვა სპიროქეტული ან აუტოიმუნური დაავადებების ფონზე);
• ნეიროსიფილისის სკრინინგი (კომბინაციაში CSF-VDRL-თან);
• თანდაყოლილი სიფილისის შეფასება ახალშობილებში (დედის და ბავშვის ტიტრების შედარება);
• ეპიდემიოლოგიური კვლევები და სიფილისის გავრცელების შესწავლა;
• პრე- და პოსტ-ექსპოზიციური სკრინინგი მაღალი რისკის ჯგუფებში.
ინტერპრეტაცია
რაოდენობრივი TPHA-ის შედეგი წარმოდგენილია ანტისხეულის ტიტრის სახით.
მაღალი ტიტრი ჩვეულებრივ მიუთითებს:
• აქტიური სიფილისის ფაზაზე (განსაკუთრებით მეორადი ან ადრეული ლატენტური სიფილისი);
• ბოლო პერიოდის ინფიცირებაზე;
• რეციდივზე ან რეინფიცირებაზე;
• თანდაყოლილ სიფილისზე ახალშობილში (დედის ტიტრის სამჯერ ან მეტი გადაჭარბება).
საშუალო და დაბალი ტიტრები შესაძლოა გამოვლინდეს:
• პირველად სიფილისზე (ადრეულ ეტაპზე);
• ლატენტურ ან მესამეულ სიფილისზე;
• წარსულში ნამკურნალები სიფილისის ფონზე ნარჩენ მდგომარეობაში (ე.წ. „სეროლოგიური ნაწიბური“);
• ცრუ დადებითი შედეგი ლაიმის ბორელიოზის, აივ-ინფექციის, ლეპრის, ან აუტოიმუნური დაავადებების ფონზე.
ტიტრის ცვლილების დინამიკა მკურნალობის შემდეგ:
• ტრეპონემული ანტისხეულების (TPHA) ტიტრი ჩვეულებრივ რჩება სიცოცხლის ბოლომდე, ან ნელ-ნელა მცირდება მკურნალობის შემდეგ;
• RPR/VDRL-ის (არასპეციფიკური) ტიტრის ოთხჯერ ან მეტი დაცემა მკურნალობიდან 6-12 თვის განმავლობაში მიუთითებს მკურნალობის წარმატებაზე;
• რეციდივის ან რეინფიცირების შემთხვევაში RPR/VDRL-ის ტიტრი ოთხჯერ მატებს, ხოლო TPHA შესაძლოა დარჩეს მუდმივი ან მცირედ გაიზარდოს.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• Treponema pallidum-ის (სიფილისი) ჰემაგლუტინაციის ტესტი, თვისებრივი (TPHA, qualitative);
• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBsAg);
• C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HCV);
• ბორელიას საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულები სისხლში (Borrelia burgdorferi IgG);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Syphilis Tests
• cdc.gov - CDC Laboratory Recommendations for Syphilis Testing, 2024
• ncbi.nlm.nih.gov - Considerations on the use and interpretation of TPHA for diagnosis of syphilis
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.