კვლევის შესახებ
ანტი-ბეტა-2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β-2 Glycoprotein 1 IgG, anti-β2GP1 IgG) - სისხლში IgG კლასის ანტისხეულების კვლევა, რომლებიც მიმართულია ცილა ბეტა-2 გლიკოპროტეინი 1-ის (β2GPI) წინააღმდეგ. ეს ტესტი ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) დიაგნოსტიკის ერთ-ერთი მთავარი ლაბორატორიული მარკერია - სამი ძირითადი ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულიდან (ლუპუს-ანტიკოაგულანტი, ანტი-კარდიოლიპინი და ანტი-β2GPI), რომლებიც შედის „სიდნეის კრიტერიუმებში".
ბეტა-2 გლიკოპროტეინი 1 (ცნობილი როგორც აპოლიპოპროტეინი H) - სისხლის პლაზმის ცილაა, რომელიც წარმოიქმნება ღვიძლში. ის უკავშირდება ანიონურ ფოსფოლიპიდებს (კარდიოლიპინს) უჯრედული მემბრანების ზედაპირზე და მონაწილეობს სისხლის შედედების რეგულაციასა და აპოპტოზური უჯრედების ელიმინაციაში. APS-ის დროს იმუნური სისტემა შეცდომით წარმოქმნის ანტისხეულებს ამ ცილის წინააღმდეგ, რაც იწვევს კოაგულაციური სისტემის გააქტიურებას და თრომბოზებისა და ორსულობის გართულებების განვითარებას.
IgG კლასის ანტი-β2GPI ცნობილია, როგორც APS-ის დროს თრომბოზის განვითარების უფრო მნიშვნელოვანი და დამოუკიდებელი რისკფაქტორი, ვიდრე IgM - განსაკუთრებით - როცა ანტისხეულები მიმართულია β2GPI-ის I დომენის მიმართ (anti-DI). მაღალი IgG ტიტრი დაკავშირებულია არტერიული თრომბოზისა და ორსულობის გართულებების გაზრდილ რისკთან.
APS-ის დიაგნოზის დასადასტურებლად საჭიროა ერთი ან მეტი ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულის მუდმივი არსებობა - ანუ დადებითი შედეგი ორჯერ მაინც, მინიმუმ 12 კვირიანი ინტერვალით - კლინიკურ კრიტერიუმებთან ერთად (თრომბოზი ან ორსულობის გართულება).
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:
ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) სიმპტომების ფონზე:
• ვენური თრომბოზის ანამნეზი - განსაკუთრებით - ახალგაზრდა ასაკში (50 წლამდე) ან არატიპურ ლოკალიზაციაში;
• რეციდივირებადი ვენური თრომბოზი;
• ფილტვის არტერიის თრომბოემბოლია (PE);
• არტერიული თრომბოზი - ახალგაზრდა ასაკში ინსულტი, ტრანზიტორული იშემიური შეტევები (TIA), მიოკარდიუმის ინფარქტი;
• ცერებრალური სინუსების თრომბოზი;
• ცერებრალური იშემიური ცვლილებები ახალგაზრდა ასაკში;
• ღვიძლის, კიდურის ან მუცლის ღრუს ვენების თრომბოზი;
• თრომბოზი ცნობილი თრომბოფილიური ფაქტორების გარეშე.
ორსულობასთან დაკავშირებული გართულებები:
• რეციდივირებადი ჩვილოვანი (ორსულობის) დანაკარგი (≥3 ჯერადი ერთიმეორის შემდგომად 10 კვირამდე);
• საშვილოსნოშიდა ნაყოფის სიკვდილი ≥10 კვირის შემდეგ;
• ერთი ან მეტი ნაადრევი მშობიარობა (≤34 კვირა) მძიმე პრე-ეკლამფსიის ან პლაცენტური უკმარისობის გამო;
• ნაყოფის ჰიპოტროფია, საშვილოსნოშიდა ზრდის შეფერხება (IUGR);
• HELLP სინდრომი;
• ნაწილობრივ ან სრულ პლაცენტური აბრუფცია (აშრევება).
სხვა კლინიკური ჩვენებები:
• სისტემური წითელი მგლურა (SLE) ან სხვა აუტოიმუნური დაავადებები;
• ლივიდო რეტიკულარის (კანის ცვლილებები);
• თრომბოციტოპენია (გაურკვეველი მიზეზის);
• ჰემოლიზური ანემია;
• კარდიული ვალვების დისფუნქცია (Libman-Sacks ენდოკარდიტი);
• ხანგრძლივი aPTT გაურკვეველი მიზეზით;
• ცრუ-დადებითი VDRL/RPR სიფილისის ტესტი;
• კატასტროფული ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (CAPS) - მძიმე, მრავალორგანული ფორმა;
• ცნობილი APS-ით დაავადებული ნათესავი - ოჯახური სკრინინგი;
• ჰორმონული კონტრაცეფციის ან ესტროგენული თერაპიის დაწყების წინ მაღალი რისკის შემთხვევაში;
• უცნობი მიზეზის უშვილობა (განსაკუთრებით - IVF-ის წარუმატებელი ციკლები).
ინტერპრეტაცია
შედეგი ჩვეულებრივ რაოდენობრივია - ანტისხეულის ერთეული გამოიხატება (SGU/GPL ერთეული) ან ინდექსი - და ფასდება როგორც დადებითი ან უარყოფითი ლაბორატორიის მიერ დადგენილი ლიმიტის შედარებით.
დადებითი anti-β2GPI IgG (განსაკუთრებით - საშუალო ან მაღალი ტიტრი) შესაძლოა მიუთითებდეს:
• ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (APS) - პირველადი ან მეორადი (SLE-ის ფონზე);
• კატასტროფული ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (CAPS) - მძიმე, მრავალორგანული ფორმა, რომელიც სიცოცხლისთვის საშიშია;
• სისტემური წითელი მგლურა (SLE) თრომბოზის გაზრდილი რისკით;
• სხვა აუტოიმუნური დაავადებები - სკლეროდერმია, რევმატოიდული ართრიტი, შოგრენის სინდრომი;
• ცრუ-დადებითი შედეგი იშვიათია, თუმცა შესაძლებელია გვქონდეს:
– ახლახან გადატანილი ინფექციური დაავადებები (HIV, ჰეპატიტი C, სიფილისი, ლაიმის დაავადება, ბორელიოზი, ციტომეგალოვირუსული ინფექცია);
– ახლახან ჩატარებული ვაქცინაცია;
– ხანდაზმული ასაკი (პოპულაციური ფონური დადებითობა);
– მედიკამენტებით ინდუცირებული - ფენოთიაზინები, ჰიდრალაზინი, ფენიტოინი, ქინიდინი, ინტერფერონი;
– მძიმე ანთებითი მდგომარეობები, სიმსივნური დაავადებები.
განსაკუთრებით მაღალი თრომბოზის რისკი ე.წ. „სამმაგი დადებითობის" (Triple Positivity) ფონზე:
• ლუპუს ანტიკოაგულანტი (LA) დადებითი + ანტი-კარდიოლიპინი დადებითი + ანტი-β2GPI IgG/IgM დადებითი - ყველაზე დიდი თრომბოზის რისკი (>30% 5 წელიწადში);
• ცალკე anti-β2GPI IgG მაღალი ტიტრით ასევე ნაჩვენებია, რომ არის თრომბოზის რისკის ნაკლებად მძლავრი, მაგრამ მაინც მნიშვნელოვანი ფაქტორი;
• ანტისხეულები β2GPI-ის I დომენის მიმართ (anti-DI IgG) - განსაკუთრებით - მაღალი თრომბოზის რისკთან კორელირებს.
უარყოფითი anti-β2GPI IgG ჩვეულებრივ ნიშნავს IgG ტიპის ანტი-β2GPI ანტისხეულების არარსებობას, თუმცა:
• APS-ის გამორიცხვა მხოლოდ IgG-ის უარყოფითობით ვერ ხდება - საჭიროა სხვა APS-ის მარკერების შეფასება (LA, anti-cardiolipin, anti-β2GPI IgM);
• APS-ის დიაგნოზი ვერ დამყარდება ერთჯერადი დადებითი ან უარყოფითი ტესტის საფუძველზე - საჭიროა ანტისხეულების მუდმივობის დადასტურება;
• ცრუუარყოფითი შესაძლებელია იმუნოდამთრგუნველი თერაპიის ფონზე (კორტიკოსტეროიდები, ციკლოფოსფამიდი, რიტუქსიმაბი) - ანტისხეულების დონე იკლებს.
მნიშვნელოვანი გასათვალისწინებელი:
• APS-ის დიაგნოზისთვის საჭიროა კლინიკური კრიტერიუმი (თრომბოზი ან ორსულობის გართულება) + ლაბორატორიული კრიტერიუმი (ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულის მუდმივი დადებითობა, ≥12 კვირის ინტერვალით);
• APS-ის დიაგნოზის ფონზე საჭიროა ხანგრძლივი ანტიკოაგულანტური თერაპია (ვარფარინი ან DOAC) მუდმივი თერაპიის საჭიროებით;
• ორსულობის დროს APS-ის მქონე ქალებში გამოიყენება დაბალი დოზის ასპირინი + დაბალმოლეკულური ჰეპარინი;
• კვლევა საჭიროა გამეორდეს მინიმუმ 12 კვირის შემდეგ ანტისხეულების მუდმივობის დასადასტურებლად;
• APS-ის დიფერენციალური დიაგნოზი მოიცავს თრომბოფილიის სხვა ფორმებს (პროტეინი C, პროტეინი S, ანტითრომბინი, ფაქტორი V Leiden, პროთრომბინის G20210A მუტაცია).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β -2 Glycoprotein IgM);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);
• მგლურას ანტიკოაგულანტის განსაზღვრა სისხლში (Lupus anticoagulant, LA);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-dsDNA IgG);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• პროტეინ C-ის განსაზღვრა სისხლში (Protein C);
• თავისუფალი პროტეინ S-ის განსაზღვრა სისხლში (Free Protein S);
• ანტითრომბინ III-ის განსაზღვრა სისხლში (AT III);
• Factor V Leiden, შედედების მეხუთე ფაქტორის ლეიდენის გენის მუტაციის დადგენა;
• Factor II (G20210A) გენის პოლიმორფიზმის განსაზღვრა;
• ჰომოცისტეინის განსაზღვრა სისხლში (HCY);
• პროთრომბინის დროის განსაზღვრა სისხლში (PT);
• აქტივირებული ნაწილობრივი თრომბოპლასტინის დრო (aPTT);
• ფიბრინოგენის განსაზღვრა სისხლის შრატში (Fibrinogen);
• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC + ESR);
• თრომბოციტების რაოდენობის განსაზღვრა სისხლში (PLT);
• ალანინამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (ALT/GPT);
• ასპარტატამინოტრანსფერაზის განსაზღვრა სისხლში (AST/GOT);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევისთვის სპეციალური მომზადება არ არის აუცილებელი;
• კვლევის გამეორება საჭიროა მინიმუმ 12 კვირის ინტერვალით ანტისხეულების მუდმივობის დასადასტურებლად;
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• mayocliniclabs.com - β2 Glycoprotein 1 Antibodies
• neurology.testcatalog.org - β2 Glycoprotein IgG
• ncbi.nlm.nih.gov - Anti-β2GPI Significance APS
• ncbi.nlm.nih.gov - Anti-β2GP1 Domain I
• ncbi.nlm.nih.gov - IgG Autoantibodies β2-GPI
• medlineplus.gov - Antiphospholipid Syndrome
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.