კვლევის შესახებ
უროგენიტალური პათოგენების კომპლექსური მოლეკულური კვლევა PCR მეთოდით - 13 პათოგენი (Urogenital Pathogen Panel by Multiplex PCR - 13 Pathogens) არის სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების (STI) და უროგენიტალური ტრაქტის სხვა ინფექციური აგენტების კომპლექსური მოლეკულური დიაგნოსტიკის კვლევა.
კვლევა იყენებს რეალურ დროში პოლიმერაზული ჯაჭვური რეაქციის (Real-time PCR) მეთოდს, რომელიც ერთდროულად აღმოაჩენს და განასხვავებს 13 უროგენიტალურ პათოგენს ერთი ნიმუშიდან - მაღალი მგრძნობელობით (>95%) და სპეციფიკურობით (>98%). ეს ეფექტური და სწრაფი მიდგომაა პოლიმიკრობული ან თანამხლები ინფიცირების დიაგნოსტიკისთვის.
პანელი ჩვეულებრივ მოიცავს:
• Chlamydia trachomatis (ქლამიდია ტრაქომატის) - ყველაზე გავრცელებული ბაქტერიული STI;
• Neisseria gonorrhoeae (გონორეის გამომწვევი);
• Mycoplasma genitalium - მამაკაცის არაგონორეული ურეთრიტის და ქალის ცერვიციტის გამომწვევი;
• Mycoplasma hominis - კომენსალური და პოტენციალურად პათოგენური;
• Ureaplasma urealyticum;
• Ureaplasma parvum;
• Trichomonas vaginalis (ტრიქომონიაზის გამომწვევი);
• Gardnerella vaginalis - ბაქტერიული ვაგინოზის გამომწვევთა შორის ერთ-ერთი ძირითადი;
• Candida albicans - კანდიდოზური ვულვოვაგინიტის გამომწვევი;
• Herpes Simplex Virus 1 (HSV-1);
• Herpes Simplex Virus 2 (HSV-2);
• Treponema pallidum (სიფილისის გამომწვევი);
• Human Papillomavirus (HPV) - მაღალი ან დაბალი ონკოგენული რისკის გენოტიპები.
უროგენიტალური ინფექციების მნიშვნელოვანი ნაწილი (განსაკუთრებით - Chlamydia trachomatis, Mycoplasma genitalium, Ureaplasma) ხშირად მიმდინარეობს უსიმპტომოდ ან ცუდად გამოხატული სიმპტომებით, თუმცა იწვევს სერიოზულ გართულებებს - მენჯის ანთებით დაავადებას (PID), უნაყოფობას, ექტოპიურ ორსულობას, ნაადრევ მშობიარობას - რის გამოც PCR-სკრინინგი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• უროგენიტალური სიმპტომების არსებობა:
- ქალში: არანორმალური ვაგინალური გამონადენი, ვულვოვაგინალური ქავილი, ცერვიციტი, დიზურია, ქვედა მუცლის ტკივილი;
- მამაკაცში: ურეთრალური გამონადენი, დიზურია, ენდოპელვური დისკომფორტი, ეპიდიდიმიტი, ბალანიტი;
• უსაფრთხო სქესობრივი ცხოვრების სკრინინგი - ახალი პარტნიორი, რამდენიმე პარტნიორი;
• მაღალი რისკის ჯგუფი - ახალგაზრდები (<25 წ.), MSM (Men who have sex with men), კომერციული სქესობრივი მუშაკები;
• პოზიტიური სქესობრივი ისტორია (პარტნიორთან ცნობილი STI);
• უნაყოფობის გამოკვლევა (ქალში და მამაკაცში);
• რეციდივირებადი ვაგინიტი, ცერვიციტი, ურეთრიტი;
• ორსულობის დაგეგმვის ან ორსულობის პერიოდის სკრინინგი (განსაკუთრებით - პირველი ვიზიტისას და მესამე ტრიმესტრის დასაწყისში);
• ხელოვნური განაყოფიერების პროცედურების (IVF, ICSI) წინ;
• მენჯის ანთებითი დაავადების (PID) ეჭვი;
• პროსტატიტი, განსაკუთრებით ქრონიკული;
• გინეკოლოგიური ან უროლოგიური ქირურგიული პროცედურების წინ;
• გადატანილი STI-ის შემდგომი მონიტორინგი - მკურნალობის ეფექტიანობის შესაფასებლად;
• პარტნიორის ნოტიფიკაცია - ცნობილი ინფიცირების მქონე პარტნიორის შემთხვევაში;
• HIV-პოზიტიური პაციენტების სკრინინგი;
• უპირატესობა მიენიჭოს PCR-პანელს მონო-ეტიოლოგიური კულტურის ან მიკროსკოპიის წინაშე - ხშირად ვლინდება მრავალპათოგენიანი ან თანამხლები ინფიცირება.
ინტერპრეტაცია
კვლევის უარყოფითი (ნეგატიური) შედეგი - ცალკეული პათოგენის რნმ/დნმ-ის არგამოვლენა
მიუთითებს, რომ შემოწმებულ ნიმუშში კონკრეტული პათოგენი ვერ გამოვლინდა. ეს ჩვეულებრივ გამორიცხავს მისი მხრიდან მიმდინარე ინფიცირებას, თუმცა:
• ანატომიური ლოკალიზაცია - ერთეული ნიმუშის ანატომიური ლოკალიზაცია (მაგ., საშოს ნაცხი) შესაძლოა არ ფარავდეს ინფიცირების ყველა შესაძლო ადგილს (ცერვიქსი, ენდომეტრიუმი, სწორი ნაწლავი, ხახა);
• ფანჯრის პერიოდი - ბოლო კავშირიდან 1–2 კვირაში PCR შესაძლოა ჯერ კიდევ იყოს ცრუუარყოფითი;
• დადებითი კლინიკური მტკიცებულების შემთხვევაში მიზანშეწონილია გამეორება ან მრავალადგილობრივი (multi-site) ნიმუშის აღება.
კვლევის დადებითი (პოზიტიური) შედეგი - კონკრეტული პათოგენის რნმ/დნმ-ის გამოვლენა
ადასტურებს კონკრეტული პათოგენით ინფიცირებას. ცალკეული პათოგენის კლინიკური მნიშვნელობა განსხვავდება:
• Chlamydia trachomatis - უტყუარი ინდიკაცია სპეციფიკური ანტიბაქტერიული თერაპიისთვის (აზითრომიცინი, დოქსიციკლინი); გართულებების რისკი მაღალია (მენჯის ღრუს ანთებითი დაავადება - PID, უნაყოფობა, ექტოპიური ორსულობა);
• Neisseria gonorrhoeae - სასწრაფო ანტიბაქტერიული თერაპიის ჩვენება (ცეფტრიაქსონი + აზითრომიცინი); ანტიბაქტერიული რეზისტენტობის გათვალისწინება;
• Mycoplasma genitalium - ნელა მზარდი პათოგენი, რომელიც კულტურით ცუდად ვლინდება; PCR არის ერთადერთი პრაქტიკული მეთოდი; მზარდი მაკროლიდური რეზისტენტობა მოითხოვს მგრძნობელობის ტესტირებას;
• Trichomonas vaginalis - მეტრონიდაზოლი ან ტინიდაზოლი; პარტნიორის თერაპია აუცილებელია;
• Gardnerella vaginalis + ანაერობები - ბაქტერიული ვაგინოზის (BV) კომპონენტი; მონოპათოგენული ინტერპრეტაცია ნაკლებად ცხადია, ვინაიდან G. vaginalis შესაძლოა იყოს კომენსალური;
• Candida-ს სახეობები (განსაკუთრებით - C. albicans) - ვულვოვაგინალური კანდიდოზის ან ბალანიტის ეტიოლოგია; ლოკალური ან სისტემური ანტიფუნგალური თერაპია;
• Ureaplasma urealyticum/parvum, Mycoplasma hominis - კომენსალური ფლორის წევრები, რომელთა კლინიკური მნიშვნელობა დამოკიდებულია სიმპტომებზე, რაოდენობრივ შეფასებასა და თანმხლებ ფაქტორებზე;
• HSV-1, HSV-2 - გენიტალური ჰერპესის ეტიოლოგია; ანტივირუსული თერაპია (აციკლოვირი, ვალაციკლოვირი, ფამციკლოვირი);
• Treponema pallidum - სიფილისის ეტიოლოგია; PCR-დადებითობა მოითხოვს დადასტურებას სეროლოგიური ტესტებით (RPR, TPHA, ELISA); პენიცილინ-G-ით თერაპია;
• HPV მაღალი ონკოგენული რისკის გენოტიპები (HPV 16, 18, 31, 33, 45 და სხვ.) - მუდმივი ინფიცირება ცერვიკალური ინტრაეპითელური ნეოპლაზიის (CIN) და ცერვიკალური კიბოს რისკფაქტორი; მონიტორინგი ციტოლოგიასთან (PAP) ერთად.
მნიშვნელოვანი მახასიათებლები ინტერპრეტაციისთვის:
• PCR ავლენს ცოცხალი და მკვდარი მიკროორგანიზმის გენეტიკურ მასალას - უარყოფითის მიღება შესაძლებელია ანტიბაქტერიული თერაპიის დასრულებიდან მხოლოდ ≥3 კვირის შემდეგ;
• თანმხლები ინფიცირება ხშირია - ერთი STI-ის გამოვლენამ დაუყოვნებლივ უნდა გამოიწვიოს სხვა სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციების და სისტემური ინფიცირების (HIV, HBV, HCV, სიფილისი) სკრინინგი;
• პარტნიორის ერთდროული მკურნალობა აუცილებელია - უპირველეს ყოვლისა გონორეის, ქლამიდიოზის, ტრიქომონოზისა და სიფილისისთვის;
• კონფიდენციალურობა და ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა მნიშვნელოვანია, განსაკუთრებით - HSV და HPV დადებითი შედეგების შემთხვევაში.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• HIV, ადამიანის იმუნოდეფიციტური ვირუსის რნმ-ის აღმოჩენა სისხლში, თვისობრივი;
• C ჰეპატიტის ვირუსის საწინააღმდეგო ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-HCV);
• B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის განსაზღვრა სისხლში (HBsAg);
• Treponema pallidum-ის (სიფილისი) ჰემაგლუტინაციის ტესტი, რაოდენობრივი (TPHA, quantitative);
• ქლამიდია ტრაქომატის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Chlamydia trachomatis IgG);
• ქლამიდია ტრაქომატის საწინააღმდეგო IgA ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (Chlamydia trachomatis IgA);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgM ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgM);
• მარტივი ჰერპესვირუსის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (HSV-1/2 IgG);
• შარდის საერთო ანალიზი (Urinalysis);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
ნაცხის აღების წინა დღეს არ შეიძლება ვაგინალური სანთლების, ტაბლეტებისა და მალამოების გამოყენება, ასევე, სასურველია, თავი შეიკავოთ სქესობრივი კონტაქტისგან. კვლევის ჩატარება არ არის რეკომენდებული, თუ უახლოესი 24 საათის განმავლობაში სქესობრივი კონტაქტის დროს გამოყენებული იქნება სპერმიციდი ან ლუბრიკანტი
ქალებში ‒ დაუშვებელია ტესტის ჩატარება მენსტრუალური ციკლის დროს
მამაკაცებში ‒ მამაკაცებს ნაცხის აღებამდე არ უნდა ჰქონდეთ მოშარდული 3 საათი
მასალის აღება ‒ საჭიროა შეგროვდეს შარდის პირველი ულუფა წინასწარი ჰიგიენური პროცედურების გარეშე
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• cdc.gov - Sexually Transmitted Infections Treatment Guidelines
• who.int - Sexually Transmitted Infections (STIs)
• medlineplus.gov - STD Testing
• ანა მაღრაძე - მოლეკულური გენეტიკისა და ციტოგენეტიკის განყოფილება;
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
