კვლევის შესახებ
BRAF V600E გენის მუტაციის განსაზღვრა ქსოვილში PCR მეთოდით არის მოლეკულურ-გენეტიკური კვლევა, რომელიც გამოიყენება BRAF გენის კოდონ 600-ში (ეგზონი 15) V600E მუტაციის (c.1799T>A, p.V600E - ვალინის გლუტამინით ჩანაცვლება) გამოვლენის მიზნით სიმსივნურ ქსოვილში.
BRAF გენი კოდირებს სერინ-თრეონინ კინაზას, რომელიც არის RAS-RAF-MEK-ERK სასიგნალო კასკადის მნიშვნელოვანი კომპონენტი - ეს კასკადი აკონტროლებს უჯრედის პროლიფერაციას, დიფერენციაციასა და გადარჩენას. V600E მუტაცია იწვევს BRAF ცილის მუდმივ, ლიგანდ-დამოუკიდებელ აქტივაციას, რაც პათოლოგიური სიგნალის მუდმივ ტრანსდუქციას და უჯრედების პათოლოგიურ პროლიფერაციას იწვევს.
BRAF V600E მუტაცია გვხვდება რიგ ავთვისებიან სიმსივნეებში, კონკრეტულად: თმოვანუჯრედოვან ლეიკემიაში (HCL, ~100%), მელანომაში (~50%), ფარისებრი ჯირკვლის პაპილარულ კარცინომაში (~30-50%), კოლორექტულ კიბოში (~5-15%), ლანგერჰანსის უჯრედების ჰისტიოციტოზში (~38%), საკვერცხის დაბალი ხარისხის სეროზულ კარცინომაში (~15-35%), ფილტვის არაპატარაუჯრედოვან კიბოში (~3-5%) და ცენტრალური ნერვული სისტემის ზოგიერთ სიმსივნეში (პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა, განგლიოგლიომა, პილოციტური ასტროციტომა).
BRAF V600E მუტაციის დადგენა კრიტიკულია სამიზნე თერაპიის შერჩევისთვის: BRAF-ის სპეციფიკური ინჰიბიტორები (ვემურაფენიბი, დაბრაფენიბი, ენკორაფენიბი), ჩვეულებრივ MEK-ის ინჰიბიტორებთან (ტრამეტინიბი, კობიმეტინიბი, ბინიმეტინიბი) კომბინაციაში, დამტკიცებული სამკურნალო ვარიანტებია მელანომის, ფილტვის, ფარისებრი ჯირკვლის და კოლორექტული კიბოს (EGFR-ის ინჰიბიტორთან, კონკრეტულად ცეტუქსიმაბთან ან პანიტუმუმაბთან კომბინაციაში) V600E-პოზიტიური ვარიანტების სამკურნალოდ.
კოლორექტულ კიბოში BRAF V600E მუტაცია ასოცირდება ცუდ პროგნოზთან, პროქსიმალურ ლოკალიზაციასთან, აგრესიულ ბიოლოგიურ ქცევასთან და EGFR-ის მონოკლონური ანტისხეულების მიმართ რეზისტენტობასთან. ის ასევე გამოიყენება სპორადული და ლინჩის სინდრომული MSI-H კოლორექტული კიბოს დიფერენცირებისთვის - BRAF V600E მუტაცია პრაქტიკულად გამორიცხავს ლინჩის სინდრომს.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• მელანომას (განსაკუთრებით, გავრცობილი, არარეზექტაბელური ან მეტასტაზური სტადიის) დიაგნოზი და თერაპიის შერჩევა;
• არაწვრილჯრედოვანი ფილტვის კიბოს (NSCLC) ლოკალურად გავრცობილი ან მეტასტაზური სტადია, სამიზნე თერაპიაზე ინდიკაციის დადგენა;
• კოლორექტული კიბოს (CRC) IV სტადია და EGFR-ის ინჰიბიტორის (ცეტუქსიმაბი, პანიტუმუმაბი) მკურნალობის ვარიანტის შეფასება (KRAS/NRAS მუტაციების ერთდროულ ტესტირებასთან ერთად);
• სპორადული vs. ლინჩის სინდრომული MSI-H (მიკროსატელიტური არასტაბილურობის) კოლორექტული კიბოს დიფერენცირება;
• პაპილარული ფარისებრი ჯირკვლის კარცინომის (PTC) დიაგნოზი, აგრესიული ქცევის შეფასება და მკურნალობის დაგეგმვა;
• ბუსუსოვანუჯრედიანი ლეიკემია (HCL) დიაგნოზი და მისი დიფერენცირება;
• ლანგერჰანსის უჯრედების ჰისტიოციტოზისა და ერდჰაიმ-ჩესტერის დაავადების დიაგნოზი;
• ცნს-ის სიმსივნეების (გლიომები, განგლიოგლიომა, პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა) მოლეკულური კლასიფიკაცია და თერაპიის ვარიანტების შეფასება;
• სიმსივნის რეზისტენტობის ან პროგრესირების შემთხვევაში ხელახალი ბიოფსია და მოლეკულური სტატუსის რეშეფასება.
ინტერპრეტაცია
PCR კვლევის შედეგები:
• BRAF V600E მუტაცია დადებითი (V600E-positive) - ადასტურებს BRAF გენში V600E მუტაციის არსებობას, რაც არის მნიშვნელოვანი ინდიკატორი სამიზნე თერაპიის (BRAF+MEK ინჰიბიტორები) დანიშვნისთვის მელანომაში, არაწვრილუჯრედოვანი ფილტვის კიბოში (NSCLC), ფარისებრი ჯირკვლის კარცინომაში და კოლორექტულ კარცინომაში (EGFR-ის ინჰიბიტორთან კომბინაციაში);
• BRAF V600E მუტაცია უარყოფითი (V600E-negative) - გამორიცხავს V600E მუტაციას, თუმცა შესაძლოა არსებობდეს სხვა BRAF მუტაციები (მაგ., V600K, V600R, V600D), რომლებიც შესაძლოა გამოვლენილი არ იყოს ამ სპეციფიკური PCR ტესტით - ასეთ შემთხვევებში რეკომენდებულია NGS თანმიმდევრობის დადგენა (სეკვენირება);
• კოლორექტულ კარცინომაში დადებითი შედეგი ასოცირდება უფრო აგრესიულ ბიოლოგიურ ქცევასთან, ცუდ პროგნოზთან, EGFR-ის მიმართ რეზისტენტობასთან და, ლინჩის სინდრომის კონტექსტში, ადასტურებს დაავადების სპორადულ (არამემკვიდრეობით) წარმოშობას;
• მელანომაში დადებითი შედეგი აღნიშნავს BRAF/MEK ინჰიბიტორების მაღალი ეფექტიანობის ალბათობას (~50-60% საწყისი პასუხი);
• ტექნიკური ლიმიტაციები - ტესტი ვერ გამოვლენს V600E-ის გარდა BRAF-ის სხვა მუტაციებს (V600K, V600R, V600M, V600D და ა.შ.), რომლებიც შესაძლოა ასევე კლინიკურად მნიშვნელოვანი იყოს. სპეციფიკური PCR-ის ტესტების მგრძნობელობა შეადგენს ჩვეულებრივ 5% მუტანტური ალელისა.
შედეგი უნდა შეფასდეს კომპლექსურად: სიმსივნის ტიპი, ჰისტოლოგიური სურათი, სხვა მოლეკულური მარკერები (მელანომაში - NRAS, KIT; კოლორექტულ კარცინომაში - KRAS, NRAS, MSI, MMR ცილები; NSCLC-ში - EGFR, ALK, ROS1, PD-L1), კლინიკური სტადია და პაციენტის ზოგადი მდგომარეობა. სამიზნე თერაპიის დანიშვნა მოითხოვს ონკოლოგისა და პათოლოგის ერთობლივ შეფასებას.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• BRAF V600E ცილის განსაზღვრა ქსოვილში იმუნოჰისტოქიმიის (IHC) მეთოდით (კლონი VE1);
• KRAS გენის მუტაციების განსაზღვრა ქსოვილში PCR მეთოდით;
• NRAS გენის მუტაციების განსაზღვრა ქსოვილში PCR მეთოდით;
• EGFR გენის მუტაციების განსაზღვრა ქსოვილში PCR მეთოდით;
• KIT გენის მუტაციების განსაზღვრა ქსოვილში PCR მეთოდით;
• PD-L1 ცილის ექსპრესიის განსაზღვრა ქსოვილში IHC მეთოდით;
• მიკროსატელიტური არასტაბილურობის (MSI) განსაზღვრა ქსოვილში;
• MMR ცილების (MLH1, MSH2, MSH6, PMS2) განსაზღვრა ქსოვილში IHC მეთოდით;
• NGS პანელი მყარი სიმსივნეებისთვის (Comprehensive Genomic Profiling);
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
• კვლევა ტარდება პარაფინის ბლოკზე ან ფორმალინში ფიქსირებული ქსოვილის ნიმუშზე, რომელიც ბიოფსიის ან ქირურგიული ინტერვენციის დროს იქნა აღებული.
ტესტის მეთოდოლოგია
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• questdiagnostics.com - BRAF V600 Mutation Analysis, PCR, Cobas®
• genomics.ucsf.edu - BRAF Mutation Testing (including V600E)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.