ANA 23 პანელი არის სისხლის ლაბორატორიული კვლევა, რომელიც განსაზღვრავს ანტინუკლეარულ ანტისხეულებს (ANA) - იმუნური სისტემის მიერ წარმოქმნილ იმუნოგლობულინებს, რომლებიც, ფიზიოლოგიური ნორმისგან განსხვავებით, საკუთარი ორგანიზმის უჯრედული კომპონენტების წინააღმდეგაა მიმართული.

ჩვეულებრივ, ანტისხეულები ორგანიზმს პათოგენების (ვირუსებისა და ბაქტერიების) გამომწვევებისგან იცავს. ანტინუკლეარული ანტისხეულები კი მიმართულია უჯრედის ბირთვის (ნუკლეუსის) კომპონენტების წინააღმდეგ - სწორედ აქედან მოდის მათი სახელწოდება. სისხლში ANA-ის დაბალი ტიტრის არსებობა შესაძლოა ფიზიოლოგიურ ნორმად მივიჩნიოთ, თუმცა მათი მაღალი დონე ხშირად აუტოიმუნურ დაავადებებზე მიუთითებს.

ANA 23 პანელი ერთ კვლევაში მოიცავს 23 სხვადასხვა სპეციფიკური ანტისხეულის განსაზღვრას. ეს საშუალებას იძლევა არა მხოლოდ დადგინდეს ANA-ის არსებობა, არამედ იდენტიფიცირდეს, რომელი კონკრეტული ანტისხეულებია გამოვლენილი. ცალკეული ანტისხეულები ასოცირებულია კონკრეტულ აუტოიმუნურ პათოლოგიებთან - მაგალითად: სისტემურ წითელ მგლურასთან, შეგრენის სინდრომთან, სკლეროდერმიასთან, შემაერთებელი ქსოვილის შერეულ დაავადებასთან.

პანელი ეხმარება ექიმს აუტოიმუნური დაავადებების დიფერენციალურ დიაგნოსტიკაში. შედეგი ყოველთვის უნდა შეფასდეს კლინიკურ სურათთან ერთად, რადგან დადებითი ANA ყოველთვის არ ნიშნავს პათოლოგიის არსებობას.

B ჰეპატიტის ვირუსის e ანტიგენი (HBeAg) არის ცილოვანი ნაწილაკი, რომელსაც B ჰეპატიტის ვირუსი (HBV) გამოიმუშავებს და ინფიცირებული ღვიძლის უჯრედებიდან სისხლში გამოყოფს. ამ ანტიგენის გამოვლენა სისხლში მიუთითებს ვირუსის აქტიურ რეპლიკაციაზე.

HBeAg არის ვირუსის აქტიური გამრავლებისა და ინფექციურობის მნიშვნელოვანი მაჩვენებელი. მისი დადებითი შედეგი მიუთითებს, რომ სისხლში ვირუსის მაღალი რაოდენობაა და ადამიანი მაღალი ინფექციური პოტენციალის მქონეა, ხოლო უარყოფითი შედეგი ჩვეულებრივ მიუთითებს ვირუსის დაბალ აქტივობასა და ნაკლებ ეპიდემიოლოგიურ საფრთხეზე. HBeAg ჩვეულებრივ ვლინდება მწვავე ინფექციის ადრეულ ეტაპზე, ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის (HBsAg) გამოჩენიდან მალევე.

HBeAg ფასდება სხვა ჰეპატიტ B-ის მარკერებთან ერთად და ეხმარება ექიმს ქრონიკული B ჰეპატიტის ფაზის (ეტაპის) დადგენაში, ასევე - ანტივირუსული მკურნალობის ეფექტიანობის შეფასებაში. e ანტიგენის გაქრობა და მის ნაცვლად e ანტისხეულის (anti-HBe) გამოჩენა ჩვეულებრივ მიუთითებს ვირუსის აქტივობის შემცირებაზე.

anti-HBe (HBV) - B ჰეპატიტის ვირუსის e-ანტიგენის საწინააღმდეგო ანტისხეული (Hepatitis B e Antibody, anti-HBe) - არის B ჰეპატიტის ვირუსით (HBV) ინფიცირების სეროლოგიური მარკერი, რომელიც ეხმარება ექიმს დაავადების ფაზის (აქტიური/არააქტიური) დადგენასა და მისი მიმდინარეობის შეფასებაში.

B ჰეპატიტის e-ანტიგენი (HBeAg) ვირუსის აქტიური რეპლიკაციისა და მაღალი ინფექციურობის მაჩვენებელია. როცა ორგანიზმი ვირუსს აკონტროლებს, HBeAg ქრება და მის ნაცვლად ჩნდება anti-HBe - ამ მოვლენას სეროკონვერსია ეწოდება. anti-HBe-ის გამოჩენა, როგორც წესი, ემთხვევა ვირუსის დნმ-ის (HBV DNA) დონის კლებას და ღვიძლის ანთებითი პროცესის შემცირებას.

anti-HBe არასოდეს განიხილება იზოლირებულად - ის ფასდება B ჰეპატიტის სხვა მარკერებთან (HBsAg, HBeAg, anti-HBc, HBV DNA) ერთად, რათა გაიმიჯნოს მწვავე, ქრონიკული აქტიური და ქრონიკული არააქტიური ინფექცია.

მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს, რომ არსებობს ვირუსის გენეტიკური ვარიანტებიც (precore/basal core promoter-ის მუტაციები), რომელთა დროსაც anti-HBe დადებითია, მაგრამ ვირუსი მაინც აქტიურად მრავლდება.

anti-HBe-ის გამოჩენა, როგორც წესი, აღნიშნავს HBeAg-დან სეროკონვერსიას და ასოცირდება ვირუსული რეპლიკაციის შემცირებასთან, თუმცა ის სრულებით არ ნიშნავს ინფექციის სრულ გაქრობას.

B ჰეპატიტი არის ღვიძლის ვირუსული დაავადება, რომელიც გამოწვეულია B ჰეპატიტის ვირუსით (HBV). ვირუსი ვრცელდება სისხლისა და ბიოლოგიური სითხეების მეშვეობით - დაუცველი სქესობრივი კავშირით, ინფიცირებული სამედიცინო ინსტრუმენტებით (მათ შორის ნემსებით), ვერტიკალური გადაცემის გზით (დედიდან ახალშობილზე). B ჰეპატიტი შეიძლება იყოს მწვავე (ხანმოკლე) ან გადავიდეს ქრონიკულ ფორმაში (6 თვეზე მეტი ხანი), რასაც შესაძლოა ახლდეს გრძელვადიანი გართულებები - ღვიძლის ციროზი, ღვიძლის უკმარისობა, ჰეპატოცელულარული კარცინომა.

HBsAg (Hepatitis B surface antigen, B ჰეპატიტის ზედაპირული ანტიგენი) არის B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირზე მდებარე ცილა. იგი წარმოადგენს უპირველეს სეროლოგიურ მარკერს, რომელიც სისხლში ჩნდება ინფიცირებიდან 1-9 კვირის შემდეგ (საშუალოდ - 4 კვირაში) და მიუთითებს B ჰეპატიტის აქტიურ ინფექციაზე - მწვავე ან ქრონიკული ფორმის სახით.

HBsAg-ის ანალიზი ფართოდ გამოიყენება როგორც დიაგნოსტიკისთვის, ასევე სკრინინგისთვის. CDC-სა და WHO-ს რეკომენდაციების მიხედვით, B ჰეპატიტის სკრინინგი რეკომენდებულია ყველა მოზარდისა და ზრდასრულისთვის (≥18 წლის ასაკში). ორსული ქალისთვის HBsAg-ის ტესტირება სავალდებულოა ყველა ორსულობაზე - სასურველია ორსულობის პირველ ტრიმესტრში.

თუ HBsAg შენარჩუნებულია 6 თვეზე მეტ ხანს, ეს მიუთითებს ქრონიკულ B ჰეპატიტზე.

ანტისხეულები B ჰეპატიტის ვირუსის ზედაპირული ანტიგენის (HBsAg) მიმართ - anti-HBs (HBsAb) - არის ანტისხეულები (იმუნური სისტემის მიერ წარმოქმნილი ცილოვანი ნაერთები), რომლებიც ვითარდება B ჰეპატიტით ინფიცირების ან ვაქცინაციის შედეგად. B ჰეპატიტი არის ღვიძლის ვირუსული ანთებითი დაავადება, რომელსაც იწვევს B ჰეპატიტის ვირუსი (HBV). ვირუსი გადაეცემა სისხლისა და სხეულის სხვა ბიოლოგიური სითხეების მეშვეობით.

კვლევის დროს ფასდება სისხლში anti-HBs ანტისხეულების რაოდენობრივი მაჩვენებელი, რაც საშუალებას იძლევა შეფასდეს B ჰეპატიტის მიმართ ორგანიზმის იმუნური დაცვის მდგომარეობა - როგორც ვაქცინის ეფექტიანობა, ასევე გადატანილი ინფექციის შემდეგ ჩამოყალიბებული ბუნებრივი იმუნიტეტი.

anti-HBs ერთ-ერთი ძირითადი მარკერია B ჰეპატიტის სეროლოგიურ პანელში HBsAg-სა (ზედაპირული ანტიგენი) და anti-HBc-სთან (ბირთვული ანტისხეულები) ერთად. სრული სურათის მისაღებად ხშირად რეკომენდებულია მათი ერთობლივად გამოკვლევა, რაც შესაძლებელს ხდის მწვავე ინფექციის, ქრონიკული მატარებლობის, გადატანილი ინფექციისა და ვაქცინაციით მიღებული იმუნიტეტის ერთმანეთისგან დიფერენცირებას.

C-პეპტიდი არის პეპტიდი, რომელიც შედგება 31 ამინომჟავისგან. ის პანკრეასის ბეტა უჯრედებში გამოიყოფილი პროინსულინის, ინსულინისა და C-პეპტიდად დაშლის შედეგად წარმოიქმნება. C-პეპტიდი ინსულინთან ერთად სისხლში ცირკულირებს და ორგანიზმიდან ძირითადად თირკმელების საშუალებით გამოიყოფა. მისი ნახევარგამოყოფის პერიოდი 3-4-ჯერ აღემატება ინსულინისას, ამიტომ C-პეპტიდის დონე უფრო სტაბილური მაჩვენებელია ინსულინთან შედარებით. C-პეპტიდის განსაზღვრა საშუალებას გვაძლევს, შევაფასოთ ინსულინის სეკრეციის დონე. C-პეპტიდს არ ახასიათებს ბიოლოგიური აქტივობა.

anti-HCV კვლევა გულისხმობს სისხლში C ჰეპატიტის ვირუსის (HCV) მიმართ წარმოქმნილი ანტისხეულების გამოვლენას. C ჰეპატიტი ღვიძლის ვირუსული ანთებითი დაავადებაა, რომელიც ძირითადად ჰემატოგენური გზით გადაეცემა (ინფიცირებული ნემსით, არასტერილური სამედიცინო მანიპულაციით, ტატუირებით, ნაკლებად - სქესობრივი გზით ან ვერტიკალურად - დედიდან შვილზე).

ანტისხეულები იწარმოება იმუნური სისტემის მიერ ვირუსთან კონტაქტის შემდეგ და, როგორც წესი, სისხლში ვლინდება ინფიცირებიდან 8-12 კვირის შემდეგ. ე.წ. „ფანჯრის პერიოდი“ გულისხმობს ინტერვალს ინფიცირებიდან ანტისხეულების გამოვლენამდე, როდესაც დიაგნოსტიკა შესაძლოა ცრუ-უარყოფითი იყოს (აღნიშნული ინტერვალი შესაძლოა 6 თვემდე გაგრძელდეს).

anti-HCV არის C ჰეპატიტის სკრინინგული პირველი რიგის კვლევა. დადებითი (რეაქტიული) შედეგი მხოლოდ მიუთითებს ვირუსთან გადატანილ კონტაქტზე და არ ადგენს ვირუსის რეპლიკაციურ აქტივობას. დიაგნოზის დასადასტურებლად აუცილებელია დამატებითი კვლევა - HCV RNA-ის (ვირუსის გენეტიკური მასალის) განსაზღვრა.

ინფიცირებულ პირთა ნაწილი (დაახლოებით 15-25%) სპონტანურად განიკურნება, დანარჩენ შემთხვევებში კი ვითარდება ქრონიკული ჰეპატიტი, რომელმაც დროთა განმავლობაში შესაძლოა გამოიწვიოს ღვიძლის ფიბროზი, ციროზი ან ჰეპატოცელულარული კარცინომა. თანამედროვე ანტივირუსული თერაპია ხელმისაწვდომი და მაღალი ეფექტიანობისაა.

D ვიტამინი (Vitamin D3) ორგანიზმში ორი ძირითადი ფორმით არსებობს: ვიტამინი D2 (ერგოკალციფეროლი) და ვიტამინი D3 (ქოლეკალციფეროლი). D ვიტამინი (D Vitamin) გამოიმუშავდება მზის ულტრაიისფერი (UVB) სხივების ზემოქმედებით. ცხიმით მდიდარი თევზი (ორაგული, სკუმბრია, ქაშაყი), კვერცხის გული, საქონლის ხორცი, რძე და სხვა საკვები წარმოადგენს D ვიტამინის წყაროს. საკვებით მიღებული ან კანში სინთეზირებილი ვიტამინი D არ არის ბიოლოგიურად აქტიური. აქტივაციისთვის საჭიროა ფერმენტული გარდაქმნა (ჰიდროქსილირება), რომელიც მიმდინარეობს ღვიძლსა და თირკმელებში.

D ვიტამინი ცხიმში ხსნადი ვიტამინია, რომლის ძირითადი მოცირკულირე ფორმაა 25-ჰიდროქსივიტამინი D (25(OH)D. D ვიტამინი ხელს უწყობს ნაწლავებში კალციუმისა და ფოსფატის შეწოვას, ამცირებს თირკმელში მათ ექსკრეციას და არეგულირებს ოსტეობლასტების ფუნქციას, რაც მნიშვნელოვანია ძვლის ნორმალური განვითარებისა და სტრუქტურის შენარჩუნებისთვის. D ვიტამინი ასევე მნიშვნელოოვანია იმუნური და ნერვული სისტემების ნორმალური ფუნქციონირებისთვის.

D ვიტამინის დეფიციტი ხშირია განსაკუთრებით მოზარდებში, ქალებსა და მოხუცებში.

მისი დეფიციტის მიზეზებია:

• მზის არასაკმარისი ზემოქმედება;
• ნაწლავებში D ვიტამინის შეწოვის შემცირება;
• საკვებით არასაკმარისი D ვიტამინის მიღება;
• სხვადასხვა პათოლოგიური მდგომარეობა (მაგ. ნეფროზული სინდრომი, ღვიძლის დაავადებები და სხვა).