კვლევის შესახებ
ლუპუს-ანტიკოაგულანტი (Lupus Anticoagulant, LA) არის ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულების ჯგუფი, რომლებიც ლაბორატორიულად ხელს უშლის სისხლის შედედების ფოსფოლიპიდდამოკიდებულ რეაქციებს. სახელწოდების მიუხედავად, ლუპუს-ანტიკოაგულანტი in vivo (ცოცხალ ორგანიზმში) იწვევს არა სისხლდენას, არამედ თრომბოზის (სისხლძარღვთა სანათურში თრომბის წარმოქმნის) გაზრდილ რისკს.
კვლევა ერთ-ერთი მთავარი ლაბორატორიული კრიტერიუმია ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) დიაგნოსტიკისთვის - აუტოიმუნური მდგომარეობა, რომელიც ხასიათდება განმეორებითი არტერიული და ვენური თრომბოზებითა და ორსულობის გართულებებით (განმეორებითი სპონტანური აბორტი, ნაყოფის დაკარგვა, ნაადრევი მშობიარობა). LA შესაძლებელია ვლინდებოდეს როგორც დამოუკიდებლად, ასევე სისტემური წითელი მგლურას (SLE) და სხვა აუტოიმუნური დაავადებების ფონზე.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია:
• დაუსაბუთებელი (იდიოპათიური) ვენური ან არტერიული თრომბოზის შემთხვევაში;
• განმეორებითი თრომბოზის ეპიზოდებისას;
• ახალგაზრდა ასაკში (50 წლამდე) თრომბოემბოლიური მოვლენების განვითარებისას;
• უჩვეულო ლოკალიზაციის თრომბოზისას (ცერებრალური, აბდომინური ვენები, თვალის გემი);
• განმეორებითი (≥2) სპონტანური აბორტის შემთხვევაში - განსაკუთრებით ორსულობის ადრეულ სტადიაში;
• ნაყოფის ანტენატალური დაღუპვის ან ნაადრევი მშობიარობის ეპიზოდისას;
• პრეეკლამფსიის, ჩანასახის ზრდის შეფერხების შემთხვევაში;
• სისტემური წითელი მგლურას (SLE) ან სხვა აუტოიმუნური დაავადების დროს;
• გახანგრძლივებული aPTT-ის გამოვლენისას რუტინული კოაგულოგრამის ფონზე უსიმპტომო პაციენტში;
• ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის ოჯახური ანამნეზის შემთხვევაში;
• თრომბოციტოპენიის უცნობი მიზეზის ფონზე.
ინტერპრეტაცია
ლუპუს-ანტიკოაგულანტის (LA) დადებითი შედეგი მიუთითებს ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეულების არსებობასა და თრომბოზის გაზრდილ რისკზე. დადებითი შედეგი ერთჯერადად არ არის საკმარისი ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის დიაგნოზისთვის - დიაგნოზი დგინდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც LA-ს დადებითობა დასტურდება მინიმუმ 12-კვირიანი ინტერვალით ჩატარებულ განმეორებით კვლევაზე და თანდართულია კლინიკური კრიტერიუმები.
ლუპუს-ანტიკოაგულანტის დადებითობა აღინიშნება შემდეგ შემთხვევებში:
• ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომი (პირველადი ან მეორადი);
• სისტემური წითელი მგლურა (SLE);
• სხვა აუტოიმუნური დაავადებები (რევმატოიდული ართრიტი, შეგრენის სინდრომი, სისტემური სკლეროზი);
• ვირუსული ინფექციები (აივ-ინფიცირება, C ჰეპატიტი, ეპშტეინ-ბარის ვირუსი, COVID-19);
• ბაქტერიული ინფექციები (სიფილისი, ლაიმის დაავადება);
• რიგი მედიკამენტების გამოყენება (ფენოთიაზინები, პროკაინამიდი, ქინიდინი, ფენიტოინი);
• ონკოლოგიური დაავადებები (ლიმფომა, ლეიკოზი);
• ცრუ-დადებითი შედეგი ანტიკოაგულანტური თერაპიის ფონზე (განსაკუთრებით პირდაპირი ორალური ანტიკოაგულანტების - DOAC-ების მიღებისას).
უარყოფითი შედეგი ნაკლებად სავარაუდოდ მიუთითებს ანტიფოსფოლიპიდურ სინდრომზე, თუმცა APS-ის სრული შეფასებისთვის საჭიროა დამატებითი ლაბორატორიული მარკერების გამოკვლევა (ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები, ანტი-β2-გლიკოპროტეინ I).
მნიშვნელოვანია: ანტიკოაგულანტური მკურნალობა (ვარფარინი, ჰეპარინი, რივაროქსაბანი, აპიქსაბანი) და DOAC-ები ხშირად განაპირობებს ცრუ-დადებითობას. რეკომენდებულია კვლევა ჩატარდეს მკურნალობის შეჩერების შემდეგ ან DOAC-ების ნეიტრალიზაციის სპეციფიკური მეთოდების გამოყენებით.
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgM (Anti-Cardiolipin IgM);
• ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები IgG (Anti-Cardiolipin IgG);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgM (Anti β -2 Glycoprotein IgM);
• ანტიბეტა 2 გლიკოპროტეინი IgG (Anti β -2 Glycoprotein IgG);
• კოაგულოგრამა (PT, PI, INR, aPTT, Fibrinogen);
• D-დიმერის განსაზღვრა სისხლში (D-dimer);
• ანტინუკლეარული ანტისხეულები (ANA);
• ANA 23, პანელი (აუტოიმუნური დაავადებების სკრინინგი);
• ორჯაჭვიანი დნმ-ის საწინააღმდეგო IgG ანტისხეულების განსაზღვრა სისხლში (anti-dsDNA IgG);
• კომპლემენტის C3 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C3);
• კომპლემენტის C4 კომპონენტის განსაზღვრა სისხლში (Complement C4);
• თავისუფალი პროტეინ S-ის განსაზღვრა სისხლში (Free Protein S);
• პროტეინ C-ის განსაზღვრა სისხლში (Protein C);
• ანტითრომბინ III-ის განსაზღვრა სისხლში (AT III);
• ჰომოცისტეინის განსაზღვრა სისხლში (HCY);
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• C-რეაქტიული ცილის განსაზღვრა სისხლის შრატში, რაოდენობრივი (CRP).
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Lupus Anticoagulant Test
• mayocliniclabs.com - Lupus Anticoagulant Profile, Plasma
• testing.com - Lupus Anticoagulant Testing
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.