ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტის აქტივობის განსაზღვრა (შერევის ტესტი) (ICA)

ფასი: 44 ₾

კვლევის შესახებ

ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტის აქტივობის განსაზღვრა (Inhibitor / Mixing Study, ICA) არის სპეციფიკური კოაგულაციური კვლევა, რომელიც გამოიყენება გახანგრძლივებული პროთრომბინის დროს (PT) ან აქტივირებული ნაწილობრივი თრომბოპლასტინის დროს (aPTT) მიზეზის დასაზუსტებლად - ფაქტორის დეფიციტია თუ ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი (ინჰიბიტორი).

შერევის ტესტი (mixing study) ეფუძნება პრინციპს, რომ ნორმალური პლაზმის შერევა პაციენტის პლაზმასთან 1:1 თანაფარდობით კომპენსაციას ახდენს ფაქტორის დეფიციტს (ფაქტორების კონცენტრაცია ნორმის ~50%-მდე). თუ აღმოჩენილია გახანგრძლივებული PT ან aPTT და მისი მიზეზი არის ფაქტორის დეფიციტი, შერევის შემდეგ PT/aPTT დაბრუნდება ნორმაში; თუ მიზეზი არის ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი (ინჰიბიტორი) - ის გავლენას მოახდენს ნორმალური პლაზმის ფაქტორებზე და PT/aPTT გახანგრძლივებული დარჩება.

ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტები იყოფა ორ ძირითად კატეგორიად:

• ფაქტორსპეციფიური ინჰიბიტორები - ანტისხეულები (ჩვეულებრივ IgG) კონკრეტული კოაგულაციური ფაქტორის წინააღმდეგ; ყველაზე ხშირია ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორი (შეძენილი ჰემოფილია A), რომელიც ვითარდება ხანდაზმულ პაციენტებში, ორსულობის შემდგომ, აუტოიმუნური ან ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებების ფონზე; ხშირად ასოცირდება მძიმე სისხლდენების რისკთან;

• მგლურას ანტიკოაგულანტი (Lupus anticoagulant, LA) - ანტიფოსფოლიპიდური ანტისხეული, რომელიც, პარადოქსულად, ლაბორატორიულად ახანგრძლივებს კოაგულაციურ ტესტებს, თუმცა კლინიკურად ასოცირდება თრომბოზის (და არა სისხლდენის) რისკთან; ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) ერთ-ერთი ძირითადი ლაბორატორიული მარკერია.

შერევის ტესტის შედეგი ფასდება მყისიერად (immediate phase) და 1-2-საათიანი ინკუბაციის შემდეგ (incubated phase, 37°C-ზე). ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორი დროდამოკიდებულია - მისი აქტივობა იზრდება ინკუბაციის შემდეგ, რაც დიფერენცირებას ახდენს მგლურას ანტიკოაგულანტისგან, რომელიც დროდამოუკიდებელია.

შერევის ტესტი არის ერთ-ერთი ფუნდამენტური კვლევა გახანგრძლივებული კოაგულაციური ტესტების მიზეზის დასადგენად და გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს ჰემოფილიისა და ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის დიფერენციალური დიაგნოსტიკისთვის.

რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?

კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:

• PT, aPTT ან ორივეს გახანგრძლივების მიზეზის დაზუსტება (ანტიკოაგულანტური თერაპიის გარეშე);

• აქვირებული ჰემოფილია A-ის (ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორის) ეჭვი:

- გაუგებარი სისხლდენა ხანდაზმულ პაციენტებში, რომელთა ანამნეზში ჰემოფილია არ აღინიშნება;

- ორსულობის შემდგომი მძიმე სისხლდენა (puerperal hemorrhage);

- აუტოიმუნური დაავადებების (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი) ფონზე გაუგებარი სისხლდენა;

- ლიმფოპროლიფერაციული ან ღვიძლის დაავადებების ფონზე გაუგებარი სისხლდენა;

• ანტიფოსფოლიპიდური სინდრომის (APS) დიაგნოსტიკა:

- რეციდიული ვენური ან არტერიული თრომბოზი, განსაკუთრებით ახალგაზრდა (<50 წ.) პაციენტებში;

- გაუგებარი მიზეზის განმეორებითი აბორტი (≥3 ადრეული ან ≥1 გვიანი ტრიმესტრის);

- სისტემური წითელი მგლურა ან სხვა აუტოიმუნური დაავადება თრომბოზის ანამნეზით;

- გახანგრძლივებული aPTT სისხლდენის ნიშნების გარეშე (ხშირად შემთხვევითი მიგნებაა);

• თანდაყოლილი ფაქტორის დეფიციტის (ჰემოფილია A, B, ფონ ვილებრანდის დაავადება, ფაქტორი XI-ის დეფიციტი) დიფერენცირება ინჰიბიტორის არსებობისგან;

• ვარფარინ- ან ჰეპარინ-რეზისტენტობის შემთხვევაში;

• რეციდიული თრომბოზის (განსაკუთრებით - მრავალლოკალური) გამოკვლევა;

• ჰემოფილიის მქონე პაციენტებში ფაქტორის ჩასანაცვლებელი თერაპიის ფონზე ინჰიბიტორის განვითარების მონიტორინგი.

ინტერპრეტაცია

შერევის ტესტის შედეგი ფასდება მისი მყისიერი (immediate) და ინკუბირებული (incubated) ფაზების მიხედვით.

უარყოფითი შედეგი (ფაქტორის დეფიციტი):

თუ შერევის (1:1 პაციენტი:ნორმალური პლაზმა) შემდეგ PT ან aPTT დაბრუნდება ნორმაში (ან მნიშვნელოვნად შემცირდება), ეს მიუთითებს, რომ გახანგრძლივების მიზეზი არის ერთი ან რამდენიმე კოაგულაციური ფაქტორის დეფიციტი. ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი (ინჰიბიტორი) არ არის გამოვლენილი.

დადებითი შედეგი (ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი - ინჰიბიტორი):

თუ შერევის შემდეგ PT ან aPTT გახანგრძლივებული რჩება (კორექცია არ ხდება ან მცირეა), ეს მიუთითებს, რომ პაციენტის პლაზმაში არსებობს ცირკულირებადი ანტიკოაგულანტი, რომელიც ხელს უშლის ნორმალურ კოაგულაციას.

დადებითი შედეგის შემდგომი დიფერენცირება:

• ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორი (შეძენილი ჰემოფილია A):

მყისიერი ფაზა - aPTT ნაწილობრივ კორექტირდება ან საერთოდ არ კორექტირდება;

ინკუბირებული ფაზა (37°C, 1–2 სთ) - aPTT კიდევ უფრო გახანგრძლივდება (დროდამოკიდებული ეფექტი);

ფაქტორი VIII-ის აქტივობა - მნიშვნელოვნად შემცირებული;

კლინიკურად ასოცირდება სისხლდენის რისკთან;

ფასდება ბეთესდას ერთეულებში (Bethesda units, BU);

• მგლურას ანტიკოაგულანტი (Lupus anticoagulant, LA):

მყისიერ და ინკუბირებულ ფაზებში aPTT გახანგრძლივებული რჩება (დროდამოუკიდებელი);

დადასტურებისთვის რეკომენდებულია სპეციფიკური ტესტები: dRVVT (dilute Russell Viper Venom Time), STACLOT-LA, SCT (Silica Clotting Time);

კლინიკურად ასოცირდება თრომბოზის (და არა სისხლდენის) რისკთან;

APS-ის დიაგნოსტიკისთვის რეკომენდებულია მინიმუმ 12-კვირიანი ინტერვალით განმეორებითი დადებითი შედეგი;

• ჰეპარინი ნიმუშში - aPTT გახანგრძლივებული რჩება შერევის შემდეგ; გამოვლენისთვის გამოიყენება პოლიბრენი (Polybrene) ან ჰეპარინაზა;

• პირდაპირი ორალური ანტიკოაგულანტები (DOAC) - დაბიგატრანი, რივაროქსაბანი, აპიქსაბანი - შესაძლოა გამოიწვიოს ცრუდადებითი შედეგი მგლურას ანტიკოაგულანტისთვის.

რეკომენდებული შემდგომი ნაბიჯები:

• ფაქტორი VIII-ის ინჰიბიტორის ეჭვის შემთხვევაში: ფაქტორი VIII-ის აქტივობის განსაზღვრა, ბეთესდას ანალიზი ინჰიბიტორის ტიტრის შესაფასებლად;

• მგლურას ანტიკოაგულანტის ეჭვის შემთხვევაში: dRVVT, SCT, ანტიკარდიოლიპინური ანტისხეულები (IgG, IgM), ანტი-β2-გლიკოპროტეინი (IgG, IgM);

• ფაქტორის დეფიციტის ეჭვის შემთხვევაში: ცალკეული ფაქტორების აქტივობის განსაზღვრა (VIII, IX, XI, XII), ფონ ვილებრანდის ფაქტორის აქტივობა.

ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან (ანამნეზურ მონაცემებთან) და სხვა გამოკვლევების შედეგებთან ერთად.