კვლევის შესახებ
კუმბსის პირდაპირი რეაქცია (Direct Antiglobulin Test, DAT) არის ლაბორატორიული კვლევა, რომელიც ეხმარება გამოავლინოს ერითროციტების ზედაპირზე მიმაგრებული ანტისხეულები ან კომპლემენტის ფრაგმენტები. ეს ანტისხეულები შეიძლება იყოს მიზეზი ერითროციტების ნაადრევი დაშლისა — ე.წ. ჰემოლიზური პროცესის.
ტესტი ძირითადად გამოიყენება იმუნური წარმოშობის ჰემოლიზური ანემიების დიაგნოსტიკისთვის. ის გვაჩვენებს, აქვს თუ არა ორგანიზმს მისივე ერითროციტების მიმართ აუტოანტისხეულები (აუტოიმუნური ჰემოლიზური ანემია) ან განვითარდა თუ არა იმუნური რეაქცია სხვა ერითროციტებზე (გადასხმის შემდგომი რეაქცია, ნაყოფისა და ახალშობილის ჰემოლიზური დაავადება).
კვლევის პრინციპი ეფუძნება ანტი-ადამიანის გლობულინის (კუმბსის რეაგენტი) დამატებას პაციენტის ერითროციტებზე. თუ ერითროციტებზე უკვე მიმაგრებულია ანტისხეულები ან კომპლემენტი, ხდება მათი აგლუტინაცია, რაც დადებითი შედეგია.
DAT-ის დადებითი შედეგი მიუთითებს ერითროციტებზე იმუნური დატვირთვის არსებობაზე და მოითხოვს კლინიკურ კონტექსტში ინტერპრეტაციას.
რა შემთხვევაში უნდა ჩაიტაროთ კვლევა?
კვლევის ჩატარება რეკომენდებულია შემდეგ შემთხვევებში:
• ჰემოლიზური ანემიის ეჭვი (ერითროციტების ნაადრევი დაშლა);
• აუტოიმუნური ჰემოლიზური ანემიის (AIHA) დიაგნოსტიკა;
• სისხლის გადასხმის შემდგომი ჰემოლიზური რეაქციის შეფასება;
• ნაყოფისა და ახალშობილის ჰემოლიზური დაავადება (HDFN);
• ახალშობილის გაუხსნელი სიყვითლე;
• მედიკამენტებით გამოწვეული ჰემოლიზური ანემიის ეჭვი (პენიცილინი, ცეფალოსპორინები, ალფა-მეთილდოპა);
• ცივი აგლუტინინების სინდრომი;
• ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებები (ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია, ლიმფომა);
• აუტოიმუნური დაავადებების (სისტემური წითელი მგლურა) ფონზე ჰემოლიზის ეჭვი;
• ორგანოთა ტრანსპლანტაციის შემდგომი მონიტორინგი.
ინტერპრეტაცია
კუმბსის პირდაპირი რეაქციის (Direct Antiglobulin Test - DAT) დადებითი შედეგი შესაძლოა გამოვლინდეს შემდეგ შემთხვევებში:
• აუტოიმუნური ჰემოლიზური ანემია (თბილი ან ცივი ანტისხეულებით);
• ცივი აგლუტინინების სინდრომი;
• პაროქსიზმული ცივი ჰემოგლობინურია;
• ნაყოფისა და ახალშობილის ჰემოლიზური დაავადება (Rh- ან ABO-შეუთავსებლობა);
• სისხლის გადასხმის შემდგომი ჰემოლიზური რეაქცია;
• მედიკამენტებით ინდუცირებული ჰემოლიზური ანემია;
• ლიმფოპროლიფერაციული დაავადებები (ქრონიკული ლიმფოციტური ლეიკემია, არაჰოჯკინის ლიმფომა);
• აუტოიმუნური დაავადებები (სისტემური წითელი მგლურა, რევმატოიდული ართრიტი);
• ვირუსული ან მიკოპლაზმური ინფექციები;
• ორგანოთა ტრანსპლანტაცია (განსაკუთრებით ABO-შეუთავსებელი დონორი/რეციპიენტი);
• ჯანმრთელ პირებში დაბალი ტიტრით, კლინიკური მნიშვნელობის გარეშე.
კუმბსის პირდაპირი რეაქციის უარყოფითი შედეგი მიუთითებს, რომ ერითროციტებზე იმუნოლოგიური დატვირთვა არ ფიქსირდება. თუმცა, ჰემოლიზური ანემიის კლინიკური სურათის არსებობისას უარყოფითი DAT არ გამორიცხავს ჰემოლიზის არაიმუნურ მიზეზებს (მემბრანული, ფერმენტული ან ჰემოგლობინოპათიური დარღვევები).
ლაბორატორიული კვლევის შედეგები ყოველთვის უნდა შეფასდეს ექიმის მიერ პაციენტის სამედიცინო ისტორიასთან და სხვა გამოკვლევებთან ერთად.
კვლევასთან ერთად ასევე ხშირად იტარებენ შემდეგ გამოკვლევებს:
• სისხლის საერთო ანალიზი, ედს (CBC+ESR);
• რეტიკულოციტების განსაზღვრა სისხლში (RET);
• ერითროციტების მორფოლოგიური შეფასება პერიფერიულ სისხლში;
• საერთო ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (TBIL);
• კონიუგირებული (პირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (DBIL);
• არაკონიუგირებული (არაპირდაპირი) ბილირუბინის განსაზღვრა სისხლის შრატში (IBIL);
• ლაქტატდეჰიდროგენაზის განსაზღვრა სისხლში (LDH);
• სისხლის ჯგუფისა და რეზუს-ფაქტორის განსაზღვრა (ABO/Rh);
• რეზუს ანტისხეულების განსაზღვრა (Anti-Rh);
• ერითროციტების საწინააღმდეგო IgG კლასის ანტისხეულების სკრინინგი სისხლში;
როგორ მოვემზადოთ კვლევისთვის?
კვლევისთვის სპეციფიური მომზადება არ არის საჭირო.
მასალის ტიპი
კვლევის შესრულების დრო
ქვეყანა
ავტორი და წყარო
გამოყენებული წყაროები:
• medlineplus.gov - Coombs Test
• ncbi.nlm.nih.gov - Direct Coombs Test (StatPearls)
• mayoclinic.org - Coombs Test (Antiglobulin Test)
• ნინო ღულათავა - სამედიცინო დირექტორი;
• ნინო მურადაშვილი - ჰემატოლოგიის, ბიოქიმიის და იმუნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი;
• ლევან არჯევანიძე - კომერციული დირექტორი.
